Grunbergs ontregelende wereld
Arnon Grunberg, ‘Het aanwezige been’ 
“Mijn vader handelde in postzegels, in ieder geval dat dachten mijn moeder en ik.” De openingszinnen van Grunbergs debuutroman ‘Blauwe maandagen’ (’94) zouden in zijn nieuwste verhalenbundel niet misstaan. De bundel bestaat uit verhalen die tussen 2013 en 2025 hun weg vonden naar een brede waaier van publicaties.
Vertrouwd en absurd
Nog steeds koppelt de Nederlander het schlemielig vertrouwde aan het ontregelende, het absurde. Zo duikt in ‘De lezer en zijn gigolo’ een succesvolle schrijver van historische fictie op, die evenwel op weinig kritische bijval kan rekenen. Aangevuurd door een lokale boekhandelaar, besluit hij de seksuele wensen van een vrouwelijke fan in te willigen.
‘De hedendaagse lezer,’ zei de boekhandelaar, die de gewiekste vindingrijkheid van de ware marktkoopman uitstraalde, ‘wil de totale schrijver. De hedendaagse lezer is namelijk een beetje Louis van Gaal. Hij wil niet alleen het hoofd, hij wil ook het lichaam.’
Een literaire nazaat van Günter Grass’ personage Oskar Matzerath duikt op in ‘De vergroeiingen’. Waar Oskar weigert te groeien, vertikt Grunbergs Aksel nog te spreken. Veroordeeld naar de marge van de maatschappij door een kromme rug, bestudeert hij medemensen als een ornitholoog vogels bekijkt. Net zoals sommige mensen bierflesjes of vinylplaten verzamelen, besluit hij mensenverzamelaar te worden.
Hij wilde niet één of twee mensen bezitten, dat soort mensenbezitters waren overal wel te vinden, maar hij wilde een heel park aan mensen bezitten, een provincie. Er was niet archaïsch aan dat verlangen, de keuze was simpelweg deze: je liet de waarheid van de macht tot je doordringen en dan werd je mensenbezitter, of je deed het niet en dan werd je schijnheilig.
Schetsmatig
Sommige verhalen voelen schetsmatig aan, alsof ze wachten op verdere afwerking. Zo eindigt ‘Het lelijke ding’ (waarin een groep veganisten geconfronteerd worden met de limieten van hun tolerantie) abrupt. ‘Bon appétit’ (het relaas van een filmmaker die gebiologeerd raakt door een acteur in Syrië) is dan weer een verhaal waarbij je het gevoel bekruipt dat de personages meer ruimte verdienden dan de dertien bladzijden die ze toebedeeld kregen.
Het zorgt ervoor dat “Het aanwezige been” niet het soort boek is waarmee hij hordes nieuwe lezers zal bereiken. Wie echter vertrouwd is met Grunbergs universum, zal in deze bundel de nodige voorraad verhalen vinden om de komende kerstperiode stichtelijk door te brengen.
