Als een kip zonder kop: bij Opera Ballet Vlaanderen blijft Don Giovanni een ondefinieerbaar enigma
Opera Ballet Vlaanderen, ‘Don Giovanni’ 
Weinig opera’s staan wereldwijd zo vaak op de affiche als Mozarts ‘Don Giovanni’. Het verhaal over de don juan die tijdens een zoveelste flirt een fatale misstap begaat en bijgevolg op diner wordt genodigd in het voorgeborchte van de hel, behoeft weinig introductie. Reeds in de ouverture van zijn regie knipoogt Tom Goossens, die zich specialiseerde in adaptaties van operaklassiekers voor een breed publiek, naar de iconische status van het werk door meteen het slotapplaus op te voeren. De obligate verkleedpartijen met onvermijdelijke misverstanden neemt de regisseur dus bij voorbaat op de korrel, evenals de deels voorspelbare intrige en het al te klassieke schipperen tussen humor en drama.
Opvallend is het kale decor waar Goossens deze keer mee uitpakt. Eigenlijk speelt de handeling zich grotendeels af op een brede loper die de scène horizontaal doorkruist. Andere artefacten zijn er nauwelijks. Door de ruimte dermate te comprimeren en alle ballast te schrappen, zijn de personages des te meer tot elkaar veroordeeld, wat slapstick in de hand werkt. Wanneer de karakters voor een ontboezeming letterlijk uit de maalstroom van Don Giovanni’s onstilbare vrouwenhonger treden, versterkt de dieptewerking op de bühne dan weer het onderliggende gevoelsmatige motief. Gevoelvolle aria’s van Donna Anna (Marie Lys) en Don Ottavio (Reinoud Van Mechelen), die in sommige kolderieke interpretaties als een plompverloren dissonant ronddobberen, krijgen hier alle ruimte. Goossens boort met andere woorden een breed emotioneel spectrum aan, waarbij hij de valkuil van een louter op lichtzinnigheid geschoeide lezing vermijdt.
Niettemin wordt de opvoering gaandeweg het slachtoffer van haar scenografisch minimalisme. Na de pauze zakt de afwikkeling in, en wel omdat de regie visueel nauwelijks nieuwe vondsten aanreikt. Verder ontbreekt het de centrale personages aan een welomlijnd identitair concept. Wolfgang Stefan Schwaiger mist charisma om een overtuigende Don Giovanni neer te zetten. Zijn monochrome uitdossing in zwarttinten helpt daarbij niet. Andere personages lopen er in hun gewaden zelfs haast potsierlijk bij. Ondertussen blijft het publiek in het ongewisse voor wat betreft Don Giovanni’s essentie: is hij een pathologische maniak verslaafd aan zijn lusten, of integendeel een tragische dromer die alle voeling met de realiteit verloren is? Wie van Goossens een abstract-filosofisch interpretatie van het titelpersonage verwacht, komt er bekaaid vanaf…
In tegenstelling tot Don Giovanni komt Leporello beter uit de verf. Ook dat is echter problematisch, want Michael Mofidian zingt en speelt de protagonist bijna van de planken. Edwin Kaye, die als Commendatore een sleutelrol krijgt in de finale, ziet zijn gestiek dan weer ingeperkt door een ladder die naar de onderwereld voert. Met enige regelmaat laat hij zich zien, op deze allegorische verticale die de morele slotsom van de opera voortdurend in het vizier houdt. Dat mag dan misschien een bruikbaar ontwerp geweest zijn in de embryonale creatiefase van de opera, dramaturgisch werkt de ingreep niet. Hetzelfde geldt trouwens voor de (al dan niet geroosterde) kippen waarmee Goossens de onstilbare vleesconsumptie van Don Giovanni expliciteert, of voor de doelbewust fletse choreografieën van het koor. Het triggert brein en lachspieren voor even, maar naar wezenlijke ideeën is het vergeefs zoeken.
Sawako Kayaki, die in Mozarts weergaloze panorama der uiteenlopende amoureuze affecten de meer intuïtieve seksuele pool belichaamt, schiet als Zerlina op alle vlak te kort. Justin Hopkins compenseert als Masetto dan weer spelenderwijs wat hij aan vocale bravoure mist. Toch is er goed nieuws voor de muziekliefhebber, en dat nieuws luistert naar de naam Francesco Corti. De Italiaanse dirigent zet Mozarts partituur in lichterlaaie, en laat het huisorkest een bliksemende, stekelige en passionele uitvoering neerzetten. In de begeleiding van de recitatieven, die Corti heerlijk expressief uitvergroot, toont de toetsenist zelfs ware onverschrokkenheid, die hij niettemin koppelt aan een puntgave techniek waarop niet af te dingen valt. Wat je noemt: adembenemend.
In Corti’s lezing krijgt de tragische dimensie van Don Giovanni’s ethische verval evenveel ruimte als het komische register. Daarnaast zijn Marie Lys en Reinoud Van Mechelen twee eenzame sterkhouders binnen een interpretatie die zowel inhoudelijk-interpretatief als visueel-esthetisch te wensen overlaat. Wie waarlijk wil genieten, moet al eens een oogje dichtknijpen…
Gezien & gehoord in Opera Gent op 30/12/2025.
Copyright foto: Annemie Augustijns
