‘The Odyssey’: De dichter veraf
‘The Odyssey’ (2026) 
De vier fonkelende sterren voor ‘The Odyssey‘ zijn meer dan verdiend en je kan online duizenden recensies terugvinden die met een waterval aan bewierokingen uitleggen waarom. De conclusie is snel gemaakt: het filmmaken is absolute wereldtop, de evenementwaarde en het momentum zijn ongeëvenaard, regisseur Christopher Nolan is zowat de koning van Hollywood. Daar met deze recensie nog aan toe bijdragen, maakt weinig uit. Het lijkt ons daarentegen interessanter, niet om in te gaan op die vier sterren, maar op het waarom van die ontbrekende vijfde.
Een horde dode vrouwen
Christopher Nolan is een fenomenale spektakelregisseur, maar hij is geen poëet. Het heeft jaren geduurd voor we er onze vinger konden opleggen waarom hij maar niet leek door te stoten tot de allergrootste Hollywoodcineasten. Nolan kwam nooit aan de hielen van pakweg filmmaker Michael Mann (‘Heat’), een van zijn helden. Hij heeft onvoldoende feeling met verwondering en beeldenpracht – alles is iets te beredeneerd, te uitleggerig en onvoldoende instinctief. Een van de kwalijke gevolgen hiervan is de buitensporige hoeveelheid dialoog, die vaak geschrapt kan worden – het vreet aan de beleving. Zo ook hier.
Die andere grote Hollywoodregisseur Denis Villeneuve (‘Blade Runner 2049’) kan niet tippen aan Nolan wat betreft het presenteren van zijn films, maar hij heeft wel al meer flarden poëzie getoond dan zijn concurrent: de Harkonnen-soldaten die in de openingsscène van ‘Dune 2: Meer Zand’ omhoog glijden langs de woestijnrots is een prachtig visueel moment (in een film waarin voor de rest ook te veel geluld wordt). ‘The Odyssey’ kan nergens tippen aan dat moment.
Nolan viel in het verleden regelmatig door de mand met zijn hapklare protagonisten: getraumatiseerde helden die strijd leveren, niet zelden in naam van een overleden vrouw – ‘Memento’, ‘The Prestige’, ‘The Dark Knight’, ‘Inception’, ‘Interstellar’ (dat zijn veel dode vrouwen). Dergelijke figuren zitten de regisseur niet als gegoten. Doe ons maar liever fascinerende kerels als Oppenheimer uit de gelijknamige film: een science geek met dromen die te groot zijn voor zijn hoofd (een vlieger die opgaat voor Nolan zelf?). ‘The Odyssey’ is in hetzelfde bedje ziek als die eerder vermelde prenten: wederom een held die huiswaarts wil naar vrouw en kind. Mogen we onze neus ophalen voor dit terugkerend patroon in zijn filmografie?
Een koele kikker
Nolan vertelt zijn verhalen wel op ontzettend prikkelende wijze (na 30 jaar filmen heeft hij een boeiende verhalende stijl ontwikkeld, met onder meer de vele tijdsprongen waar hij complete controle over heeft). Maar ‘Oppenheimer’ deed het beter dan ‘The Odyssey’, en dat is geen gedachte die je wil hebben tijdens het bekijken van zijn nieuwe epos. Komt daar ook bij dat het vorig jaar in IMAX beleefde ‘One Battle After Another’ een sterkere indruk naliet dan onze IMAX 70mm-ervaring van ‘The Oddysey’ (dat lag aan het camerawerk en aan het weergaloze talent van regisseur Paul Thomas Anderson) – nog een gedachte die je niet wil tijdens het ondergaan van het avontuur van Odysseus.
Christopher Nolan lijkt ons een tikje emotioneel kil (een gereserveerde, soms stijf Britse kerel), maar het is een eigenschap die boeit. Omdat we die kilheid herhaald zagen in Cillian Murphy’s prestatie als Oppenheimer, was onze aantrekking bij die film groots. De setting van ‘The Odyssey’ vonden we dan ook minder op maat gesneden van Nolans artistieke universum. We zien Nolan liever tekeer gaan in een steriele, moderne wereld van staal en glas, dan in de weelderige, natuurlijke setting van ‘The Odyssey’. Uiteraard schuilt er waarde in hem zich op dat nieuwe terrein te zien begeven, maar we vinden hem er minder thuishoren dan in de vliegtuigterminal van ‘Tenet’ of de tollende hotelcorridor van ‘Inception’.
The bass goes up to eleven
Als een basgitaar de lijm is die een rocksong tot een geheel smeedt, mogen we dan schrijven dat er onvoldoende bas zit in ‘The Odyssey’? Het geheel voelt te episodisch en iets te onsamenhangend – de side quest naar de cycloop op het eiland is coole cinema, maar als Odysseus en zijn mannen hier enkel halthouden omdat ze honger hebben – dus zonder enige verdere narratieve noodzaak – dan is de inzet ons te mager (en bovendien een domme move van deze personages). Hetzelfde kan gezegd worden over andere segmenten in de film. Als je dan toch peak narratieve mainstreamcinema wil maken, dan verwachten we meer coherentie.
Vreemd trouwens om de film te verwijten onvoldoende bas te hebben, want de soundtrack staat volgeplamuurd met dreunende bassen. Nolans klankbanden zijn indrukwekkende, grootste constructies, maar in ‘The Odyssey’ leunt hij wel héél sterk op de impact van diepe bassen om de zaak te doen opveren. Als iemand een deur barricadeert met een grendelbalk, hoeft onze bioscoopstoel niet per se te trillen alsof er net een kernbom is afgegaan. Dat opsmukken gaat ons te ver.
Waar is de liefde?
Zo zijn er nog een aantal zaakjes die storen. Director of photography Hoyte van Hoytema boeit minder dan cameragoden als Emmanuel Lubezki en Roger Deakins (onvoldoende compositorische kracht, te weinig shots staan op zichzelf als picturale pracht). We kunnen hem pruimen, maar Tom Holland als de zoon van Odysseus lijkt miscast. Slechterik van dienst Robert Pattinson is van bordkarton. Tijdens het bekijken beseffen dat de hype misschien groter is dan de eigenlijke film, steekt.
Maar tegelijkertijd voel je dat dit uitstekend werk is dat die vier sterren verdient. Het filmmaken is te kwalitatief om te negeren. ‘The Odyssey’ is een overwinning voor cinema, gemaakt door een topper. We hopen dat iedereen gaat kijken in de cinema. Wij gaan de film ongetwijfeld nog een aantal keren herbekijken, want Nolan-cinema leent er zich toe (en we verzachten onze toon wel doorheen de tijd). Bovenstaande rant niet nagelaten, hebben we genoten van het resultaat en waren we regelmatig onder de indruk. We zijn gewoon ons hart niet verloren. En wij gaan naar de cinema om verliefd te worden.
‘The Odyssey’ speelt nu in de bioscoop.
