Filmfestival Annecy viert animatie, Cannes blijft voorzichtig
Deze zondag start het internationale animatiefilmfestival van Annecy. Met wel zeven categorieën, van langspeelfilms en televisiefilms tot immersieve werken, is het festival het grootste animatiefestival ter wereld. Zes films uit de hoofdcompetitie gingen vorige maand al in première tijdens het filmfestival van Cannes. De afgelopen jaren zet het filmfestival meer in op animatiefilms, met dit jaar tien langspeelfilms. Maar worden ze ook competitief serieus genomen?
Meer animatie, weinig competitie
Dit jaar in Cannes was er met ‘Iron Boy’ van Louis Clichy nog eens een animatiefilm die meestreed in de categorie Un Certain Regard. De film, over een jongen die een korset moet dragen omdat hij regelmatig ineenzakt, deed zo mee aan een van de belangrijkste categorieën van het filmfestival. Na de competitie is Un Certain Regard de belangrijkste categorie op het festival. Tijdens de opening van ‘Iron Boy’, uitte Thierry Frémaux, de algemene vertegenwoordiger van het filmfestival van Cannes, zijn enthousiasme om een animatiefilm in dat belangrijk onderdeel te hebben. Hij vermeldde ook dat er met ‘In Waves’ van Phuong Mai Nguyen voor de eerste keer een animatiefilm de categorie Semaine de la Critique opende.
Volgens Frémaux was het sinds ‘Shrek 2’ in 2004 geleden dat Cannes nog zo’n belangrijke animatiefilm als ‘Iron Boy’ had verwelkomd. Die DreamWorks-film maakte destijds zelfs kans op de Palme d’Or, maar ging zonder prijs naar huis. Sindsdien heeft geen enkele animatiefilm nog meegedaan in de hoofdcompetitie. In 2023 schreven er dan ook twee Franse producer vakbonden een open brief om aan te klagen dat er geen enkele animatiefilm kans maakte op een prijs. Emmanuel-Alain Raynal, de oprichter van Miyu Productions, vertelde Variety: “Ik zeg niet dat de brief alles veranderde, maar we hadden de zichtbaarheid en erkenning wel nodig.” Aan het einde van het filmfestival in Cannes afgelopen jaar wonnen twee animatiefilms: de kortfilm Laser-Cat kreeg de eerste prijs in La Cinef en ‘Iron Boy’ won de speciale juryprijs.
Speciale prijs
Voor ‘Iron Boy’ was de laatste animatiefilm die in Un Certain Regard geselecteerd werd ‘Red Turtle’ van Michaël Dudok de Wit in 2016. Opvallend genoeg kregen beide films dezelfde onderscheiding: de speciale juryprijs. Die prijs wordt niet elk jaar uitgereikt, maar dient om een werk te bekronen dat volgens de jury een bijzondere vermelding verdient naast de reguliere prijzen. Dat twee animatiefilms, bijna tien jaar na elkaar, exact dezelfde prijs krijgen, doet vermoeden dat animatie binnen Cannes nog steeds als een uitzondering wordt behandeld.
Un Certain Regard is bedoeld voor originele en artistiek gedurfde cinema. Animatiefilms zijn dus welkom als vernieuwende stemmen, maar slagen er niet echt in om door te stoten naar de belangrijkste onderscheidingen van het festival. Ze blijven vastzitten in de marge van de competitie. De vraag is dan ook waarom animatiefilms wel worden geprezen om hun originaliteit, maar niet gezien worden als volwaardige kanshebbers voor de grootste prijzen.
Geen kinderspel
Het probleem is dat animatiefilms vaak geassocieerd worden met kinderfilms en productiehuizen zoals Disney en Pixar. Die reductie doet het medium geen recht aan. Er bestaan sociaal aangrijpende animaties, zoals ‘Persepolis’ van de recent overleden Marjane Satrapi of zelfs geanimeerde documentaires zoals ‘Flee’ van Jonas Poher Rasmussen. Die laatste kreeg drie Oscarnominaties. Animatiefilms moeten dus los gezien worden van een doelgroep en erkend worden voor hun artistieke mogelijkheden. Het biedt mogelijkheden die live-action niet heeft. ‘Viva Carmen’ van Sébastien Laudenbach was is bijvoorbeeld een adaptatie van Bizets opera ‘Carmen’ en een bom van kleuren en vormen. De film was in Cannes te zien in de kleinere nevencategorie Semaine de la Critique. De personages en achtergronden hangen niet vast aan een bepaalde kleur en hun vormen zijn niet altijd even uitgelijnd. Laudenbach zoekt de grens op van hoeveel of hoe weinig je eigenlijk nodig hebt om een visueel verhaal te begrijpen.
Zowel ‘Iron Boy’, ‘In Waves’ als ‘Viva Carmen’ doen in Annecy mee voor de hoofdprijs van het filmfestival. In Cannes zaten die laatste twee in kleinere, onofficiële categorieën. ‘Iron Boy’ moest het doen met de speciale juryprijs bij Un Certain Regard. Het is duidelijk dat Cannes wel plaats maakt voor animaties, maar ze nog niet als volwaardige kanshebbers in de competitie kan zien.
