Engelenbrood: tussen herinnering en verbeeldingskracht
Patti Smith, ‘Engelenbrood’ 
‘Schrijf voor de toekomst’, zo valt te lezen in ‘Engelenbrood’, het nieuwste boek van rock ’n roll icoon, dichter en schrijver Patricia Lee ‘Patti’ Smith. Deels vormt dat boek, net zoals eerder al het geval was met ‘Just kids : de geschiedenis van een vriendschap’ een terugblik op haar jeugd. Al is het vooral ook een meer dan prima manier om haar talloze herinneringen ergens een plaats te geven.
Ooit was zij een jong meisje die, zo komen we te weten, al hoestend ter wereld kwam. Haar ouders Grant Harrison Smith en Beverly Williams waren eenvoudige mensen van relatief bescheiden komaf. Niets deed toen vermoeden dat de jonge Patti ooit zou uitgroeien tot een icoon die op volstrekt unieke wijze een liefde voor poëzie en woeste rock zou vermengen met een robuuste punkattitude.
Proustiaanse jeugd
In haar nieuwste boek staat de recent zeventig geworden Smith uitgebreid stil bij de de rol en de immer veranderende betekenis van dat kunstenaarschap. Al vertelt ze in dit memoir in eerste instantie, zowat de eerste honderd pagina’s, over haar prille ‘proustiaanse‘ jeugd, de band met haar ouders en familie. Inclusief de vele verhuizingen. Die tekenen sterk haar denken, waardoor ze bijvoorbeeld ook veel sterker hecht aan het geestelijke leven dan aan het materiële.
‘Engelenbrood’, zo blijkt, bouwt naadloos voort op een eerdere reeks van publicaties zoals onder meer ‘Just Kids : de geschiedenis van een vriendschap’, ‘M-Train’ en ‘Jaar van de aap’. Ook daarin bouwt ze voort op allerlei herinneringen uit haar verleden. Deze keer belicht ze hoe ze als jong meisje onverwacht terecht kwam in het Philadelphia Museum of Art, waar ze werk van onder meer Dali, Sargent, Picasso en Modigliani zag. Een vroege ontdekking die een heel uitgesproken liefde voor de kunsten deed ontluiken. Terwijl er evengoed een duidelijke fascinatie voor boeken – die haar deden reizen naar werelden van verbeeldingskracht, aanwezig was.
Het ontstaan van een heilige band
Poëzie, zo schrijft Smith onder meer, was als ‘een landkaart die je leidde naar het koninkrijk van grenzeloze verbeeldingskracht. Zo ontstond er gaandeweg wat ze omschrijft als een heilige band met de kunsten. Bijvoorbeeld via de ontdekking van de poète maudit Arthur Rimbaud, die tot vandaag een wezenlijk richtsnoer blijkt in haar leven en werk. Of de vroege platen van de dichter en ‘song and dance man‘ Bob Dylan die tot op vandaag luid in haar werk echoën. Net zoals respectievelijk Richard Mapplethorpe, Fred ‘Sonic’ Smith en Sam Shepard een meer dan belangrijke rol in haar leven gespeeld hebben.
Schrijver als roeping
Engelenbrood. Die titel alléén al. Een boek dat voedsel voor de geest is. Waarbij het dus deels gaat over jeugd en het moeilijke proces van opgroeien. En het maken van existentiële keuzes. Zo schrijft Smith ook over vergankelijkheid, over verlies – de wonden van het leven en hoe die soms slechts bijzonder traag helen, en over de best complexe relatie tussen tijd en liefde. En dat allemaal in een boek dat misschien wel als haar meest intieme gerekend mag worden.
Wie fan is van de immer bevlogen Smith krijgt met ‘Engelenbrood’ een uiterst persoonlijke memoir te lezen. Beetje bij beetje is de lezer gaandeweg getuige van een transformatie: Smith wordt gaandeweg ouder, legt samen met zielspartner Fred Smith een hele weg af. En vooral: ze twijfelde niet langer “aan de roeping die ze boven alle andere verkoos. Die van schrijver.’. Die roeping blijft ze dus ook nu nog, misschien zelfs meer dan ooit, volgen. Ze schrijft overigens ook zoals ze muziek maakt: met volle overgave, met intense passie, durf en vooral : met héérlijke overtuiging.
