Toverwoorden in Moeder, courage! van Lara Taveirne
Lara Taveirne, ‘Mouder courage’ 
In haar recente passage bij Thomas Vanderveken bij Alleen Elvis blijft bestaan kan je de lichtgevende ogen van Lara Taveirne bewonderen. Maar ook zonder die betoverende ogen en fladderende sierlijke handgebaren spreekt Taveirnes werk voor zich. Sinds de uitgave van ‘Wolf‘, het verhaal over haar broer dat iedereen opnieuw aan het lezen kreeg, genieten haar boeken de aandacht die ze verdienen.
Kerstcadeau
‘Moeder, courage!’ groeide uit Taveirnes kerstessays voor De Standaard. Het boek bevat 6 essays die elk verschillende aspecten van het moederschap belichten. Het gaat daarbij niet over de perfecte moedermartelaar, Taveirne belicht ook het moeilijke, het uitputtende, het niet-biologische, niet-traditionele en altijd veranderende en verrassende. Ze start met een essay/verhaal over haar eigen moeder, de oermoeder die met een ongelofelijke energie en levenslust haar vijf kinderen grootbrengt.
Mijn moeder was huismoeder, en jarenlang heb ik geloofd dat dit de overtreffende trap van moeder was.
In volgende verhalen strandt ze bij verschillende meemoeders zoals een tante en een buurvrouw maar bespreekt ze ook heel eerlijk haar eigen prille morsige moerassige moederen. Het boek eindigt opnieuw in het ouderlijk huis. Zittend op de trap in het donker luistert ze naar het zachte murmelen van haar moeder en dochter in de slaapkamer en de muziek van haar vader beneden. Ze mijmert over die tragische gebeurtenis die haar moeders lichtvoetigheid stal.
In het niemandsland tussen boven en beneden. Als mijn ogen langzaam wennen aan het donker, zie ik in een door straatlantaarns verlichte herinnering mijn moeder huppelen.
De scènes met haar jonge kinderen beschrijven treffend de lichamelijkheid van jong moederschap. Het gebalde van de snelle afwisseling tussen angst en bezorgdheid en opluchting. Het gewicht van de verantwoordelijkheid voor het leven van een ander. De eenzaamheid.
Moederziel alleen – die uitdrukking moet zijn bedacht door iemand met een huilbaby, bedenk ik. De nacht, die donkerblauwe deken met sterretjes, heb ik al maanden niet meer om me heen getrokken. Niet in slaap vallen, denk ik de hele tijd. Want wie zal er anders waken over die kwetsbare wezens in hun spijlenbedjes?
Taal kan toveren
Als altijd bij een Taveirneboek is de taal zelf een personage. Net het woordeloze van die eerste maanden met baby vindt de schrijfster verstikkend. Er is enkel nachtelijk gebrul en onbeschrijfbare fruitpapvlekken.
Als moeder was ik volkomen samengevallen met mijn lichaam. Alleen lijfelijk was ik nog van betekenis. Mijn lichaamswarmte, mijn strelende handen, mijn sussende mond, mijn gonzende melkklieren. Mijn taal was overbodig geworden. Ik zwierf rond in een stille duisternis. De plek waar elk scheppingsverhaal begint. Het Grote Niets.
Eén verhaal wordt gewijd aan de kracht en creativiteit van taal. Wat buiten de grenzen van taal valt is onnoemlijk en onbestaande en daardoor ten diepste ontredderend. Taal geeft bestaansrecht en vrijheid.
Ze hebben een taal gemaakt waarin alleen wij ons kunnen bewegen. In die taal voel ik me vrij. Hier kan ik zwemmen, watertrappelen, vlinderslag. De woordeloze brij van weleer was drijfzand.
Wollige, zachte woordentapijten
In elk essay is er tekstualiteit. We lezen over Maria, de moeder Gods, in haar verschillende gedaantes, over Dokter Zhivago, over Boudewijn de Groot, over Moeder Courage, over Jip en Janneke en horen sprookjes en kinderliedjes. Tondeldoos, beatlehaar en rest-DNA in baarmoeders. Het dunne boek wordt een dik weefsel van verwijzingen. Het verankert dit nieuwe moederboek en toont de noodzaak van telkens nieuwe stemmen en perspectieven.
Taveirnes herkenbare lichtvoetige charmante stijl wordt steeds meer tot de essentie gestript. Schrijven is schrappen, verklaart ze in Alleen Elvis blijft bestaan. Getuige haar herwerkte versie van Meisjes van krijt. Ook in Moeder, courage! slaagt ze erin momenten en mensen tot leven te wekken op amper 128 pagina’s.
In die taaleenvoud heeft Taveirne de gave scherp en zacht tegelijk te zijn, haar thematiek dikwijls donker, haar aanpak van een oneindige lichtheid. In beelden, in woorden, in zinnen die smelten en nasmaken op het leespalet. Het getuigt van een ongelofelijke gave. Bovendien bevat elk essay een goedgedoseerde portie humor.
Vooraan liep de moeder van Luciana. Met haar strakke broek en haar luide stem. Haar man was doodgegaan door de drugs. Zo werd dat gefluisterd. Hij had een oliebollenkraam. En ik kon maar niet begrijpen dat iemand die onbeperkt toegang had tot oliebollen ook nog zin kon hebben in drugs. p 12
Bij Taveirne worden essays verhalen, die barsten van de tastbare details en je meesleuren naar ergens ver weg van hier en nu. Ze creëert woordenwerelden. Haar bedenkingen worden nergens zwaar en in ronkende filosofische volzinnen verpakt, maar zweven haast onzichtbaar door de tekst en later door de gedachten van de lezer. Ze raakt moeilijke thema’s zijdelings en onverwacht aan, en doet dit hoopvol, verfijnd en behoedzaam. Op kousenvoeten. Met eindeloze zachtheid. Hoe de taal zich door Taveirne laat kneden tot iets wat leven zelf in zijn essentie vat. Hoe de woorden zich door haar laten temmen. Het is meesterlijk en magisch. Taveirne is terecht mijn favoriete woordentoverheks. Haar verhalen geven net als haar ogen, en die van haar personages, licht.
