Tortoise bracht liefde, creativiteit en humor naar de Arenberg
Al meer dan dertig jaar verkent Tortoise de grensgebieden tussen jazz, krautrock, dub, elektronica en avant-garde. Ook vanavond bewees de groep in de Grote Zaal van de Antwerpse Arenberg waarom haar
invloed véél verder reikt dan het etiket “post-rock”. Tortoise is dan ook het soort pioniersband dat zich
niet laat definiëren en onvermoeibaar nieuwe muzikale zijwegen blijft verkennen.
De groep bestaande uit John McEntire (drums, vibrafoon, synths), John Herndon (drums, synths), Dan
Bitney (drums, synths, vibrafoon), Douglas McCombs (bas) en James Elkington (gitaar, synths) profileert
zich nadrukkelijk als een collectief: er is geen frontman, geen ego dat zich in de schijnwerpers dringt.
Wat telt, is het samenspel. Dat maakt dat je met Tortoise een band treft waarbij echt elke muzikant op
zijn eigen wijze bijdraagt aan een groter geheel. Met een wisselende setup: voor veel van de nummers
wisselen de groepsleden van instrument.
Tijdens deze tour speelt de band helaas zonder gitarist Jeff Parker, maar in James Elkington vond de uit
de underground van Chicago afkomstige band een meer dan waardige vervanger. Het concert, de
afsluiter van de huidige tournee dit jaar, stond bovendien in het teken van het recent verschenen album
‘Touch’ (International Anthem). Het maakte dat de groep zichtbaar genoot van het muzikale samenspel
en als band echt helemaal vrijuit ging.
Muziek die langzaam ontvlamt
Wat Tortoise zo boeiend maakt, is de manier waarop de muziek zich langzaam maar onverbiddelijk
ontvouwt. Onrustige ritmes verschuiven haast ongemerkt van groove naar experiment en weer terug.
Baslijnen kronkelen onder vibrafoonmotieven door, terwijl soms heerlijk weerbarstige gitaarpartijen de
muziek geregeld een heel andere richting uitsturen.
Het resultaat klinkt speels, maar blijft tegelijk ongrijpbaar. De muzikanten lijken voortdurend te
improviseren, al verraadt de precisie van het samenspel een diep onderling vertrouwen. Daarbij schuwt
de band het avontuur zeker niet. Het gebruik van twee drummers en regelmatig van instrument
wisselende muzikanten geeft bepaalde composities bijvoorbeeld een extra stuwende kracht en
ritmische complexiteit.
Sobere presentatie, maximale concentratie
Visueel bleef alles bewust sober. Geen spectaculaire lichtshow, geen videoprojecties die de aandacht
opeisen. Die keuze werkte heel bevrijdend. De focus bleef zo volledig op de muziek liggen en op de
eindeloze schakeringen in klankkleur en dynamiek.
Juist daardoor kregen kleine verschuivingen een grotere betekenis. Een vibrafoonmotief dat plots het
voortouw nam, een baslijn die een compositie een andere richting uitduwde, een elektronische textuur
die onverwacht opdook: het waren slechts enkele details die de aandacht van het publiek vasthielden en
de muziek voortdurend in beweging hielden.
Geen nostalgische terugblik
Opvallend weinig materiaal uit de klassieker ‘Millions Now Living Will Never Die’. Die haalde de setlist
vrijwel niet, zij het dat in de staart – uitzonderlijk, gezien het laatste concert voor Tortoise dit jaar – nog
een fraai geïmproviseerde versie van ‘Glass Museum’ aan bod kwam . In plaats daarvan lag de nadruk
tijdens het optreden grotendeels op ‘Touch’ en op een goed uitgekozen selectie nummers uit andere
periodes van het Tortoise oeuvre. Zo bijvoorbeeld maakte Ten-Day Interval uit het ‘TNT’ album nog
steeds diepe indruk. Deze compositie liet horen hoe moeiteloos de groep melodie, ritmische verfijning
en experimenteerdrift weet te combineren.
Een levende demonstratie van relevantie
Na ruim anderhalf uur verliet de band het podium zoals ze het had betreden: zonder veel omhaal en
zonder theatrale gestes. De grootste verdienste van deze avond lag niet uitsluitend in de technische
beheersing of de blijvende vernieuwingsdrang, maar vooral in het bewijs dat experimentele muziek ook
na drie decennia fris, toegankelijk en erg opwindend kan blijven.
Tijdens haar dérde Belgische concert van het jaar (na passages in Brugge en Brussel) deed Tortoise dus
precies wat van een groep van dit kaliber verwacht mag worden. Met name haar status als een van de
meest invloedrijke en inventieve instrumentale bands van de voorbije dertig jaar, los van het ‘post-rock
label’, bevestigen. Al was het ergens wel jammer dat de groep ervoor opteerde om tijdens het optreden
vrijwel niets te zeggen, ook al genoot het publiek hoorbaar. Slechts één keer liet de groep zich kort
horen: “al de fascisten in de wereld halen het niet op liefde, creativiteit en humor.”.
Wat in Arenberg te horen viel, was zeker geen nostalgische terugblik, maar een best overtuigende
demonstratie van hoe avontuurlijke muziek zichzelf telkens opnieuw kan uitvinden.
Tortoise, live gezien in Arenberg – 15/11/2026 
