Lois Dodd: de ingetogen, poëtische blik op het alledaagse
Lois Dodd, ‘Framing the Ephemeral’ 
Met de eerste Europese overzichtstentoonstelling van de Amerikaanse schilderes Lois Dodd (°1927, New Jersey) zet Kunstmuseum Den Haag dit najaar een belangrijke stap in de herwaardering van vrouwelijke kunstenaars binnen de moderne kunstgeschiedenis. Dodd, inmiddels al acht decennia actief en nog steeds dagelijks schilderend, staat bekend om haar poëtische, ingetogen blik op het alledaagse.
Een fraaie ode aan het gewone
Ramen, deuren, waslijnen, planten, interieurs en landschappen: het zijn motieven die Dodd keer op keer opzoekt. Niet uit spektakelzucht, maar vanuit een sterke aandacht en focus voor het moment. Haar werk nodigt, net zoals dat het geval is bij David Claerbout, uit tot traag kijken. Een deur op een kier, het licht dat door een raam valt, de luchtverplaatsing bij opgehangen was—het zijn beelden die zich pas openbaren wanneer je echt ook de tijd voor neemt. Vaak schildert ze en plein air, direct in de natuur, waarbij ze met snelle penseelstreken en dunne verflagen de essentie van haar observaties vastlegt.
Artist-run pionier
In het naoorlogse New York was Dodd medeoprichter van de Tanager Gallery (1952–1962), een van de eerste artist-run spaces waarin kunstenaars zelf het initiatief namen om werk te tonen. Ze werkte samen met invloedrijke figuren zoals Willem de Kooning en Alex Katz, maar kreeg pas op latere leeftijd publieke erkenning. Deze tentoonstelling fungeert dan ook als een vorm van historische correctie – een eerbetoon aan een compromisloze blik en een oeuvre dat zich heel nadrukkelijk verzet tegen spektakel en consumptie.
De tentoonstelling ‘Framing the Ephemeral’ bundelt een honderdtal werken van Dodd, met een sterke nadruk op haar productie uit de jaren zestig en zeventig. Tegelijkertijd zijn in de expositie ook enkele recente(re) schilderijen te zien, wat de continuïteit in haar werk onderstreept. Kunstmuseum Den Haag kon hiervoor rekenen op internationale partners en bruiklenen van onder meer MoMA en Alexandre Gallery. Dat het hier gaat om de eerste grootschalige retrospectieve van Dodd in Europa, maakt het allemaal extra bijzonder.
Kader en observatie
Observatie en het kader als compositie zijn enkele van de centrale thema’s in Dodds’ werk. Ze put onder meer inspiratie uit het oeuvre van Mondriaan, wat zichtbaar wordt in haar omgang met lijnenspel en vlakverdeling. Daarnaast keren motieven als stilte en herhaling regelmatig terug. Haar schilderijen zijn niet zozeer een expressie van het gewone, maar een viering ervan. Door ramen, via deuropeningen, met haar handen kadert ze de wereld om haar heen en legt ze de vluchtige schoonheid van het moment vast.
De kracht van kijken
In een interview benadrukt Dodd hoe ontzettend veranderlijk de omstandigheden vaak zijn tijdens het schilderen: het weer kan omslaan, de lichtinval kan plots veranderen. Toch blijft haar uitgangspunt onveranderd: kijken, observeren, het moment grijpen. Dat blijkt bijvoorbeeld uit haar ‘Burning House’-reeks, waarin ze een afbrandend huis vanuit verschillende perspectieven schildert.
Net als veel ander werk van haar nodigen deze schilderijen uit tot verstilling en reflectie.
Lois Dodd – ‘Framing the Ephemeral’ is te zien in Kunstmuseum Den Haag van 30 augustus 2025 tot en met 4 januari 2026. De bijbehorende catalogus verschijnt bij uitgeverij Hannibal.
