Einde van een intense vriendschap
Astrid Haerens, ‘Erosie’ 
In het beste geval groeit vriendschap uit tot een liefdesrelatie voor het leven. In Erosie, de nieuwe roman van Astrid Haerens (1989), komt er daarentegen een abrupt einde aan een ooit hechte band tussen twee vriendinnen.
Op zoek naar zichzelf op een Waddeneiland
Astrid Haerens won met haar poëziebundel ‘Oerhert’ de Poëziedebuutprijs en debuteerde in 2017 in het proza met ‘Stadspanters’. Twee jaar later trok ze door de Westhoek, waar ze met filmregisseur Leonardo van Dijk een film over de streek draaide. Liefdesverdriet vormt nu het centrale thema van ‘Erosie’, haar tweede roman. Nadat haar hartsvriendin Alma haar heeft laten zitten, trekt Helle zich terug op een Duits Waddeneiland. De plotselinge breuk overrompelt haar zo sterk dat ze in een draaikolk van wanhoop, onzekerheid en schaamte belandt; een zware depressie ligt op de loer. In de desolate eilandomgeving — waar behalve een paar bewoners en het zoeken naar zeldzaam barnsteen weinig te beleven valt — haalt ze herinneringen op. Zo probeert ze het onbegrijpelijke einde van de relatie te verwerken en zichzelf weer bijeen te rapen.
‘Erosie’ is geen verhaal over twee meisjes die elkaar toevallig ontmoetten. Ze leerden elkaar kennen op school, waar Alma de absolute tegenpool bleek van de teruggetrokken Helle. Als een echt haantje-de-voorste weet Alma de aandacht van klasgenoten te trekken, die snoep met haar willen delen en haar overladen met vragen. Tot ze op een dag Helle in de gaten krijgt en haar van boven naar onder opneemt.
‘Je zei niet veel tegen me, maar je hield me in de gaten: je keek naar hoe ik schreef en tekende, sloeg mijn schrift ongevraagd open, opende mijn boekentas en stak je hand erin. De volgende dag bleef je voor het eerst een hele speeltijd lang op het bankje naast me zitten.’
Hopeloos op zoek naar de ware liefde
Langzamerhand groeit er een hechte, intense vriendschap. Ze zijn een open boek voor elkaar, hebben geen geheimen en slapen zelfs samen. Tot een intieme relatie komt het niet:
‘Je was aangetrokken tot mijn innerlijke wereld, tot wie ik vanbinnen was. Als we elkaar zouden zoenen, gewoon om te proberen, zou er iets kapotgaan. Dat wisten we allebei.’
Deze herinneringen komen naar boven in vakkundig opgebouwde flashbacks. Hoe ze bijvoorbeeld elkaar later op artistiek vlak stimuleerden: Helle ambieert een artistieke carrière, terwijl Alma fotografie studeert en Helle als model gebruikt. Bovendien heeft Alma het plan om in een leegstaand pand aan de rand van de stad exposities en bijeenkomsten te organiseren.
Naarmate er barsten in de vriendschap komen, raakt Helle steeds meer op drift. Ze sukkelt van de ene relatie in de andere, hopeloos op zoek naar de ware liefde. De plotselinge breuk met Alma — ze hadden afgesproken geen kinderen te krijgen en hun leven in het teken van kunst te stellen — kan ze niet plaatsen. De dag dat Alma, intussen zwanger, haar via e-mail laat weten: ‘Ik wou dat ik het beter kon uitleggen, maar ik ben er niet klaar voor. Hier stopt het. Het ga je goed’, stort ze in elkaar. Wat stelt vriendschap uiteindelijk voor?
‘Vriendschap is niet institutioneel, had je ooit gezegd tijdens een etentje in de slagerij. En daarom zo vrij. Zo echt. Het is de meest waarachtige vorm van liefde, had je gezegd. Ik schaamde me diep: om mijn pijn, mijn naïviteit, mijn afhankelijkheid.’
‘Erosie’ is een stevige roman omdat Haerens erin slaagt een zeldzame vriendschap in een voor de lezer overduidelijke context te plaatsen. In een bij vlagen poëtische taal, wars van al te grote woorden, weet ze gevoelens van pijn, ontgoocheling, verwarring en vernedering zo onder woorden te brengen dat alles levensecht overkomt. Ze heeft de juiste taal gevonden voor dit specifieke liefdesverdriet.
