Cutting Edge

Leven en werken van Leopold II

Leopold II stelt zichzelf voor: ‘Ik heb zwakke longen en hou van statistieken.' Een beteuterde koning zaliger (Bruno Vanden Broecke) staat omringd door zijn gevolg, zijn eigen toekomst en die van Congo uit te stippelen. Zijn gevolg bestaat uit acht medespelers en een neger. Een neger, zegt u? Jawel een echte gitzwarte neger met geveilde tanden en bloeddoorlopen ogen, in een krat overgebracht uit Congo.

Als jong mannetje lijkt Leopold II nog relatief goede, zij het naïeve intenties te hebben. Hij zal dat donkere Congo met z'n kannibalistische negers eens tot een betere plaats maken. Livingstone mag daar de rotsen voor breken, terwijl de paters zich over de zieltjes zullen ontfermen. Koning zoet zal vanuit Brussel ondertussen de financiën in regelen en het gevecht met het parlement beslechten.

Het eigenlijke plan voor Congo is simpel: eerst ivoor, dan rubber en tenslotte de bodemschatten. De mooie voornemens die al bij de start hol klonken, uiten zich al vlug onder het adagium ‘vrije handel' en alle uitwassen die daar bijhoren. En als daar dan een paar zwarte handjes voor moet sneuvelen, is dat maar zo. De bui zit eraan te komen en de druppels vallen in Congo.

Regisseur Raven Ruëll baseerde zich voor Het leven en de werken van... op een stuk Hugo Claus die de bijtende satire over Leopolds koloniale ambities al zo'n luttele veertig jaar geleden neerpende. Zoveel jaar later brengen de mannen van KVS het stuk met glans weer tot leven. Met scherpe dialogen en onvermoeibaar acteertalent krijgt Leopold II een heel menselijke invulling. Hij is jaloers, ongezond, kampt met een verscheurd geweten en wordt als een lekke volleybal uitgespeeld door zijn entourage.

Hij had koning kunnen worden van grote rijken, maar heeft het met België moeten stellen. Nu wil ook hij wel een stevige lap grond als extraatje voor zijn koningshuis en in het verlengde daarvan voor het Belgische volk. De uiteindelijk keuze valt op... jawel: Congo.

In een vrij eenvoudig decor dat permanent wordt bevolkt door de tien acteurs, ontrolt zich niet alleen het verhaal over een door de geschiedenis verguisde koning, maar tevens over een universeel thema van uitbuiting en ongebreidelde mensenrechtenschending. Rijkdommen worden verdeeld en knopen (en polsen) worden op basis van persoonlijke motieven doorgehakt. Vulgaire hebzucht voert de bovenhand en ieder strijdig ideaal dient daar plaats voor te maken. Aan de oppervlakte wordt de schijn nog hoog gehouden, onder het etiket ‘kerstening'. Maar als de financiën zelf te sprake komen, gaat ieder beetje schroom over mensenrechten gezwind over boord.

Ruëll is niet de eerste die met Claus' tekst aan de slag gaat. Een kleine veertig jaar geleden wilde KVS het stuk al opvoeren, ware het niet dat een toen nog invloedrijk koningshuis het stuk van het podium naar het boekenrek verwees. Ondertussen wordt een stevige portie koningkritiek gelukkig wel getolereerd. Meer zelfs, het wordt gesmaakt.

(Simon Vandewalle)

TAZette '09

© Cutting Edge -- 01 Aug 2009

Reageer