Zuidpool, ‘De felomstreden kroon en deerniswekkende dood van koning Edward II en zijn favoriet, jonkheer Gaveston...'

Alleen de essentie telt

Zelden was een titel duidelijker en lastiger over de lippen te krijgen. Het volstaat te weten dat Tom Lanoye een nieuw koningsdrama op zijn conto heeft. Na het linguïstische vuurwerk dat ‘Ten oorlog’ leverde, zijn de verwachtingen twintig jaar later opnieuw hooggespannen en hoewel de aanpak wezenlijk verschilt, weten Zuidpool en Lanoye toch te verbazen. ‘De felomstreden kroon...’ is in vele opzichten de absolute tegenpool van diens illustere voorganger en het is die tegenstelling die ook deze actualisatie de moeite waard maakt.

De lange titel is er niet zomaar. Hij vat met een zin de inhoud van het stuk en toch gaat het over veel meer dan dat. Zowel Christopher Marlowe, de bronauteur, als Tom Lanoye en regisseur Jorgen Cassier, beseften zeer goed dat de kern van de tekst in het archetype van de macht zit. Toen en nu. Macht corrumpeert en wie eraan toegeeft, verliest het geluk. Hoe breng je zoiets op de planken? Ga je voor het grote gebaar of focus je op het kleine? Zuidpool koos voor een combinatie van beide. Aan de oppervlakte ettert het schandaal van de homoseksuele vorst, maar daaronder woekert het juk van de macht. Edward heerst niet, maar lijdt.

Tom Lanoye leerde tijdens ‘Ten oorlog’ dat, wanneer je het epische karakter van Shakespeare en tijdgenoten wilt actualiseren, alleen de essentie telt. 'Schrap alle veldslagen! Schrap alle bodes en ambassadeurs, alsook de meeste nevenintriges! Ga van achtendertig personages naar maximum acht en zoek naar betekenisvolle dubbelrollen, te spelen door dezelfde acteur.' Dat is exact wat er ook in deze bewerking van het Elizabethaanse repertoirestuk gebeurt: zes spelers op scène, waarvan twee een dubbelrol hebben en de jongste van het ensemble de instructie krijgt om mee volwassene te spelen.

Ook de enscenering is spaarzaam, met louter stoelen als attributen. Centraal zit de piepjonge en getalenteerde Daan Roofthooft, de toekomstige troonopvolger. Naast hem zitten vader en grootvader, allen met dezelfde voornaam. Het rijtje sluit met een aantal belangrijke antagonisten: Gaveston, de minnaar van Edward II, Isabella, de koningin en de jonge Mortimer, gedupeerde van de onfrisse machtsdeling tussen Edward en Gaveston. Hun kleren zijn gelijkaardig: wit en sereen. Aristocratisch, maar met mate en met subtiele, persoonlijke accenten.

Elke verplaatsing brengt extra gewicht in de schaal. De kleine Edward komt nauwelijks van zijn stoel. Mortimer Jr., een bijrol met verve gebracht door Koen van Kaam, kijkt ijzig voor zich uit terwijl hij twee kleine, zilveren balletjes voorzichtig tegen elkaar tikt. Verveelt hij zich of etaleert hij subtiel zijn macht over de ballen van de koning? De kracht van de voorstelling zit in dit evenwicht tussen benadrukken en weglaten. Er wordt aan een stuk gepraat en toch lijkt het alsof iedereen vooral luistert. De tekst staat vol poëtische vondsten, maar er is geen letter te veel aan deze tekst verspild.

Het actualiseren van antiek repertoire berust op een aantrekkelijke leugen: je vernieuwt wat er misschien wel nooit stond. Daarin slagen Lanoye en Zuidpool meesterlijk: tekst en enscenering geraken dermate aan elkaar verslingerd, dat ze niet eens uitbundig hoeven te worden. Je begrijpt het trieste lot van deze en misschien elke politieke formule: de kroon regeert wie ze draagt. In de geest van ‘Ten oorlog’, met opnieuw een cast en een inhoudelijk perspectief die vele generaties overstijgen. Zuidpool herkauwt met stijl.

Details Podium
Een felomstreden kroon
van/met : Peter Seynaeve, Sofie Decleir, Johan van Assche, Koen Van Kaam, Vincent van Sande, Daan Roofthooft
tekst: Tom Lanoye, vrij naar Christopher Marlowe
regie: Jorgen Cassier
muziek: Mauro Pawlowski
Lichtontwerp: Harry Cole
Kostuums: Andrea Kränzlin
Tour-begeleiding: Elke Verschueren
techniek: David Van Hove, Thomas Cuyckens
productie: Theater Zuidpool
Copyright Foto's: Koen Broos
Datum opvoering:
2017-10-04 00:00:00
Datum premiere:
04/10/2017 u