Vlaamse Opera, 'Lady Macbeth uit het district Mtsensk'

Flirten met afgrijzen

Zeg nu zelf: bestaat er iets saaier dan een kraaknette, spierwitte flat – zo een waarin men zich als huisvrouw dag in dag uit stierlijk kan vervelen, terwijl meneer de echtgenoot uit werken is? Katerina ofte Lady Macbeth bewoont zo’n eenkamerappartement waarvan de muren even blanco zijn als de inhoud van haar dagen. Echter geen probater middel tegen de eentonigheid van het bestaan dan de liefde. Of niet? In Shostakovich’ dissidente ‘Lady Macbeth uit het district Mtsensk’ maakt de protagoniste de kapitale fout haar heil in de geile armen van een minnaar te zoeken. In ruil voor een afwezige echtgenoot krijgt ze een onverzadigbare: twee op macht beluste mannelijke prototypes, waarmee honderdduizenden vrouwen vandaag helaas moeten leven. En dat is Calixto Bieito niet naar de zin. Zijn regie van ‘Lady Macbeth uit het district Mtsensk’ doet compleet vergeten dat Shostakovich’ thrillerpartituur inmiddels 80 jaar stof heeft kunnen vergaren.

Wie in 2011 Bieito’s bijtende enscenering van Weills ‘Aufstieg und Fall der Stadt Mahagonny’ bijwoonde, weet nog dat de Spanjaard de ranzigheid van de buitenwereld binnen de muren van de opera tolereert. Zijn ‘Lady Macbeth’ moest een modderpoel worden: het slijk van een moreel ontspoorde wereld ligt letterlijk op scène. Naast het bankroet van een samenleving waarin zelfs mishandeling een prijs heeft die sommigen cash kunnen betalen, valt niet te kijken. Bieito flirt met het afgrijzen dat zijn publiek ervaart door een hondsbrutale groepsverkrachting, een vrouw aan een ketting en nog meer wansmakelijks op te voeren alsof het de normaalste zaken van de wereld zijn. De ogen sluiten is daarbij geen optie, want hebben struisvogelmanieren van een gemeenschap ooit al een meer leefbare plek gemaakt?

Bieito is meer dan een provocateur alleen. Verschillende vrijscènes, bijna pornografisch qua intensiteit, overheersen het tweede bedrijf, dat echter veelbetekenend eindigt met een huilbui van Katerina. Die luttele seconden tijdens dewelke het doek valt, herbergen een prachtig zelfinzicht. Het zijn wel vaker dergelijke kleine gebaren die deze regie groot maken: een blik door het raam, een collectieve bulderlach, een ballet van koplampen in de schemering … De afwezigheid van verfijning betekent niet dat er aan deze opvoering geen intelligentie te pas komt. Bieito dringt zijn brutale ideeën misschien ongegeneerd op, maar er is een maatschappelijke en inhoudelijke context voor zijn grofheden. Niettegenstaande had het laatste bedrijf intiemer gekund. Bovendien laat John Tomlinson zich zowel vocaal als fysiek te veel gaan. Ongeacht zijn stereotiepe rolinvulling bracht de Vlaamse Opera verder een gelijkmatige cast op de been, die zonder pardon uitdrukking geeft aan menig ongepolijst karakter.

Behalve Ausrine Stundyte, die met alle rauwheid die ze in zich heeft de pannen van het dak zingt en speelt, krijgt ook dirigent Dmitri Jurowski een glansrol. De ironie van Shostakovich’ schriftuur, waarin kwetterende kopers, kwakende houten en uitgebeende strijkers als in een flippercast non-stop met elkaar in de clinch gaan, blijft onder zijn baton geïnspireerd klinken. Door net als Bieito zijn register impertinent open te trekken, valt niet te ontsnappen aan de muzikale rijkdom van dit werk. Extreme volumes, drastische effecten, vermetele stijlbreuken: Jurowski deinst niet terug voor het grote gebaar. Waarom zou hij ook? Wou Shostakovich de gevestigde orde destijds een schop onder de kont geven, dan doen Bieito en Jurowski hetzelfde, zij het in een geactualiseerde versie. En hoe…!

Details Podium
Flirten met afgrijzen
Muzikale leiding: Dmitri Jurowski
Regie: Calixto Bieito
Decor: Rebecca Ringst
Kostuums: Ingo Krügler
Belichting: Michael Bauer
Dramaturgie: Bettina Auer
Koorleiding: Jan Schweiger
Zang: Ausrine Stundyte, John Tomlinson, Ludovit Ludha, Ladislav Elgr, Liene Kinča, Michael J. Scott, Andrew Greenan, Maxim Mikhailov, Vesselin Ivanov , Thierry Vallier, Kai Rüütel, Simon Schmidt, José Pizarro, Jonathan Raman, Onno Pels, Thomas Mürk
Posterbeeld: Veerle Frissen, Britt Helbig
Foto's: Vlaamse Opera / Annemie Augustijns
Orkest: Symfonisch Orkest van de Vlaamse Opera
Koor: Koor van de Vlaamse Opera
Location:
Vlaamse Opera, Antwerpen
Datum opvoering:
2014-03-21 00:00:00
Datum premiere:
21/03/2014 u

Nieuwsbrief 7/7