Vlaamse Opera, ‘Der Rosenkavalier’

Ist doch der Lauf der Welt…

Kolonel Hans Landa en dokter King Schultz: soms volstaan twee excentrieke cinemarollen om hun vertolker wereldberoemd te maken. Nochtans is het alleen de besten gegeven zich in de kijker te kunnen spelen wanneer het witte doek gedeeld wordt met gevestigde waarden als Brad Pitt en Leonardo DiCaprio. Dankzij Quentin Tarantino’s twee laatste films verdween Oostenrijker Christoph Waltz echter in een klap uit de marge en zijn roem opende meteen poorten die voorheen gesloten bleven. Zo droomde de in Wenen geboren Waltz van een operaregie, een wens die hij nu in vervulling ziet gaan. Dat hij met ‘Der Rosenkavalier’ zou debuteren, stond in de sterren geschreven: in welke andere partituur is de Weense wals immers zo prominent aanwezig?

Waltz had aangekondigd dat hij iets bijzonders met een van Strauss’ meesterwerken ging doen, omdat het publiek door iets nieuws voorgeschoteld te krijgen eerder zou ‘beleven’ dan ‘consumeren’. In een ander interview liet de man optekenen dat hij de taak van een operaregisseur zou omschrijven als ‘het illustreren van de muziek’. Zijn enscenering staat inderdaad niet lijnrecht tegenover de traditie, wel integendeel: ze ligt quasi welwillend in het verlengde van hoe ‘Der Rosenkavalier’ muzikaal-interpretatief is overgeleverd.

Net als het duo von Hofmannsthal – Strauss lijkt Waltz een onvervalste liefde voor het Wenen van de achttiende eeuw te hebben opgevat. Drie muren bakenen een vertrek in een paleis af en wat authentiek ogend meubilair maakt het plaatje compleet. Meer heeft Waltz niet nodig om het eerste bedrijf beklijvend te regisseren. Door op scène ruimte te laten voor wat in de muziek gebeurt en dankzij een rits niet te overdadig vertolkende zangers, doet zijn regie van bij het begin intelligent aan, ook al springt ze niet bijzonder creatief om met het libretto. In de tweede en de derde akte kiest Waltz voor een uniforme aankleding, waarbij hij gaandeweg iets minder zuinig wordt met zijn humoristisch parfum.

Veel meer dan een zoveelste liefdesverhaal krijgt Strauss’ opera diepgang via de figuur van de Marschallin, die ook in deze interpretatie de spilfiguur is. Voor haar tragisch aanvoelen van de tijd en de vergankelijkheid van de liefde die daar mee samenhangt, schreef Strauss zowat de mooiste maten van zijn opera. Ook in de finale, waarin volbloed sopraan Maria Bengtsson na een lange afwezigheid opnieuw haar tedere opwachting maakt, plaatst haar personage een weemoedig orgelpunt boven wat tot dan toe een nogal zoete komedie leek. Waltz’ filosofische laag, die onderzoekt hoe het private en het publieke domein zich in ‘Der Rosenkavalier’ vermengen, is niet bepaald frappant. Daar stelt de man echter een elegant scènebeeld tegenover, met misschien niet zo fraai gekostumeerde doch over het algemeen voortreffelijk vertolkende karakters.

Chefdirigent Dmitri Jurowski moet alle manschappen aansturen. Dat er geen Wiener Philharmoniker in de orkestbak zit, weet je nog voor de musici hebben gestemd. Toch haalt Jurowski een temperamentvolle klank uit het orkest, dat zich toegewijd opstelt. De Weense smeuïgheid en de intuïtieve psychologische buitelingen die Strauss daar met grote regelmaat doorheen laat priemen: het komt in deze uitvoering allemaal naar boven. Nog meer verfijning, reliëf en contrast zijn mogelijk, en net als in zijn ‘Tristan und Isolde’ neemt Jurowski zelden de tijd om te muziek breed te laten ademen. Desalniettemin levert de Vlaamse Opera met deze ‘Der Rosenkavalier’ een prima productie af: niet baanbrekend, innemend des te meer.  

Details Podium
Ist doch der Lauf der Welt…
Muziek: Richard Strauss
Libretto: Hugo von Hofmannsthal
Regie: Christoph Waltz
Muzikale leiding: Dmitri Jurowski
Decor: Annette Murschetz
Kostuums: Eva Dessecker
Belichting: Franck Evin
Koorleiding: Philipp Pointner
Zangers: Maria Bengtsson, Albert Pesendorfer, Stella Doufexis, Michael Kraus, Christiane Karg, Hanne Roos, Guy De Mey, Ezgi Kutlu, Andrew Greenan, Vesselin Ivanov , Michael J. Scott, Thierry Vallier, Christopher Lemmings , Nico Darmanin, Chia-Fen Wu, Els Van Daele, Sandra Paelinck, Christa Biesemans, José Pizarro, Stephan Adriaens , Patrick Cromheeke, Jonathan Raman, Guido Verbelen, Miguel Torres
Posterbeeld: Veerle Frissen, Britt Helbig
Foto's: Vlaamse Opera / Annemie Augustijns
Koor: Koor en Kinderkoor van de Vlaamse Opera
Orkest: Symfonisch Orkest van de Vlaamse Opera
Location:
Vlaamse Opera, Antwerpen
Datum opvoering:
2013-12-15 00:00:00
Datum premiere:
15/12/2013 u

Nieuwsbrief 7/7