Toneelhuis & Olympique Dramatique, ‘Risjaar drei’

Koningsdrama onder de kerktoren

‘A horse! A horse! My kingdom for a horse!’, zo luidt het beroemdste vers uit ‘Richard III’. Wie dat stuk in handen van Tom Dewispelaere en Stijn Van Opstal stopte, had allicht niet gedacht dat de twee Shakespeare’s taalgebruik met sprekend gemak in een saus van saillant Antwerps zouden onderdompelen. Het duo, dat samen met Ben Segers en Geert Van Rampelberg eind jaren ’90 aan de wieg stond van Olympique Dramatique, maakte van het koningsdrama een adaptatie in allervettigst dialect.

Dewispelaere en Van Opstal zijn niet de eersten die met ‘Richard III’ aan de slag gaan. Tom Lanoye en Luk Perceval destilleerden ooit ‘Risjaar Modderfokker den Derde’ uit Shakespeare’s origineel. Wannes Van de Velde gaf een paar decennia terug bovendien de aanzet tot een Antwerpse variant. In deze ‘Risjaar drei’ komt het beste van die verschillende versies samen, uiteraard aangevuld met ettelijke nieuwe vondsten. Dat de spanning gedurende de twee en een half uur durende opvoering geen moment verslapt, is een verdienste van de grote taalrijkdom, die schoonheid en raffinement puurt uit al wat lelijk en amorf is.

‘Risjaar drei’ is een fantastische hertaling die de brutaliteit, het metrum en de poëzie van het origineel weet te vatten in schabouwelijk Nederlands. Die keuze is niet zomaar een komische gimmick, maar een stijlmiddel om de psyche van het titelpersonage verder uit te diepen. Niemands koeterwaals is immers zo verschrikkelijk onbeschoft, zo virtuoos vrijpostig en tegelijk zo vanzelfsprekend flamboyant als dat van Peter Van den Begin, die één van de meest volmaakte en aangrijpende vertolkingen van zijn carrière neerzet.

Heeft Van den Begin iets met koningen? Vorig jaar schitterde hij nog als beduusde vorst in het geestige ‘King of the Belgians’, vandaag reist hij Vlaanderen af als een geslepen, achterbakse en bloeddorstige Richard III. Zo onberispelijk zijn vunzige dichterlijkheid, zo ambachtelijk zijn fysieke voorkomen. Het visuele register van de hele enscenering is weliswaar absurd, maar Dewispelaere en Van Opstal hengelen niet uitdrukkelijk naar hilariteit. Continu gluurt de hyperbool tekstueel om de hoek, terwijl van het spel een zekere subtiliteit uitgaat. Op die manier houden de regisseurs het tragisch-menselijke aspect van het drama intact, zij het dat de lach het publiek wel degelijk nader staat dan de traan.

De evenwichtsoefening om de fatale perversie van de macht als ernstig gegeven zonder gevoel van contradictie in te bedden in een humoristische context, is alleszins geslaagd. Daar draagt onder meer het intrigerende decor toe bij, dat exemplarisch is voor de enscenering als geheel. Het zwaard van Damocles dat de koningsstrijd van meet af aan overschaduwt, valt uiteindelijk neer. De versplintering van het rijk is een feit, terwijl een zieltogende Van den Begin weigert om de scherven van wat eens een eengemaakte natie was onder ogen te zien. Dat zijn wantrouwen zich aan het slot uiteindelijk tegen hemzelf keert, is ontroerend. De wijze waarop Van den Begin het speelse karakter doorheen de finale inruilt voor doorwrocht lijden, verdient het predikaat meesterlijk.

Ten slotte zijn Jan Decleir, Marc Van Eeghem en Koen De Sutter als vanouds een plezier om bezig te zien. Met veel flair geven ze hun personages een persoonlijke toets. Mieke De Groote, Nico Sturm, Sanne Samina Hanssen en Jonas Vermeulen vervolledigen het bonte gezelschap, elk voor zich met een prettig gestoorde signatuur. Zodoende spreekt deze ‘Risjaar drei’ tot leek en liefhebber, in een luisterrijke kromtaal van en voor iedereen.

Details Podium
Koningsdrama onder de kerktoren
Tekst & regie: Tom Dewispelaere, Stijn Van Opstal
Spel: Marc Van Eeghem, Jan Decleir, Mieke De Groote, Koen De Sutter, Nico Sturm, Sanne Samina Hanssen, Jonas Vermeulen, Peter Van Den Begin
Dramaturgie: Ellen Stynen
Licht: Stef Stessel
Kostuums: Ilse Vandenbussche
Geluidsontwerp: Yves de Mey
Foto's: Kurt Van der Elst
Affichebeeld: Jan Decleir
Creatie: Olympique Dramatique
Productie: Toneelhuis
Location:
Vooruit Gent
Datum opvoering:
2017-03-26 00:00:00
Datum premiere:
16/02/2017 u