Thomas Ryckewaert, 'Golem'

Als de mens een mens maakt

Vanouds overgeleverde joodse legendes vertellen ons over een geleerde die een wezen maakt uit klei en het tot leven wekt. De golem, oorspronkelijk het hulpje van zijn schepper, keert zich uiteindelijk tegen de mens die hem creëerde. De joodse verhalen brachten Thomas Ryckewaert op ideeën voor zijn nieuwe voorstelling, maar de theatermaker vond ook in ‘Frankenstein’, ‘Genesis’ en hedendaagse wetenschappelijke experimenten die eeuwige drang van de mens om te scheppen en te heersen terug. Ryckewaert maakte een stuk over de mens, zijn spiegelbeeld en de schimmige grenzen daartussenin.

Zijn werk is doorgaans beeldend en filmisch. De performances die hij vormgeeft, werken eerder met associatie en intuïtie dan met narrativiteit. Ook in ‘Golem’ zet hij eerder dan op verhaal in op beeld en sfeer, en wordt dat ondersteund door een prachtige scenografie. Ryckewaert laat dansers bewegen in de alternatieve ruimte die de verschillende lichtvlakken en decorstukken op de scène voortbrengen. Dat spel van licht, lijnen en silhouet levert indrukwekkende composities op.

De identiteit van de personages in ‘Golem’ is onzeker. De voorstelling hertekent voortdurend de grenzen tussen mens en machine, tussen ontroerende puurheid en harteloze uniformiteit, tussen het ik en de ander. De figuren zijn tegelijk mensen en monsters die elkaars lichaam verkennen met de kilte van een empirisch wetenschappelijk onderzoek. Uit hun handelingen en expressies spreekt een verontrustende onverschilligheid: op geen enkel moment gaat hun lichamelijkheid gloeien.

Ryckewaerts nieuwe voorstelling is visueel letterlijk flitsend en intrigeert met haar apathische en benauwde stemming, maar wil te veel tegelijkertijd. ‘Golem’ roept cryptisch de joodse mythologie op, maar gaat ook ambitieus aan het schilderen met licht, geluid, dans, elementen uit sciencefictionverhalen en een tragische ondertoon, geïnspireerd door de poëzie van T.S. Eliot. Het geheel ziet er mooi uit en fascineert, maar de overdaad aan associaties, de oppervlakkige uitwerking van de personages en de soms langgerekte verstilde scènes doorbreken ook de spanning en het ritme die het eerste deel van het stuk opbouwde. Bovendien wordt de afstand tussen de vreemde figuren op scène en de toeschouwer zo alleen maar groter. De kracht van het stuk had net kunnen zijn dat het publiek zichzelf herkent in het spiegelbeeld op het podium.

Naar het einde van de voorstelling toe bedaren de lichteffecten en worden de decorstukken neergehaald. De onderhuidse thematiek van Ryckewaerts ‘Golem’ kruipt zo naar de oppervlakte, al overtuigt die niet volledig. De angst voor iets dat ons overstijgt, groeit uit tot een angst voor onszelf en ons bedrieglijke zelfbewustzijn. Naarmate de mens in het stuk lustelozer wordt en het artificiële wezen menselijker, richt de voorstelling zich steeds meer tot de toeschouwer: zijn we vanbinnen dan allemaal even leeg en afgestompt?

Details Podium
Scenario en regie: Thomas Ryckewaert
Cast: Tina Breiova, Efrat Galai, Rosie Sommers, Jef Stevens, Kurt Vandendriessche
Scenografie: Erki De Vries
Licht: Giacomo Gorini
Geluid: Senjan Jansen
Kostuum: Andrea Kränzlin
Regie-assistentie: Sibran Sampers
Productie: Wolff vzw / Hiros
Coproductie: deSingel, Kaaitheater Brussel, Vooruit (Gent), TAKT Dommelhof, Platform 0090 (Antwerpen)
Met de steun van: Vlaamse Gemeenschap, Stad Antwerpen
Datum opvoering:
2016-12-09 00:00:00
Datum premiere:
09/12/2016 u