Theater Antigone, ‘Semmelweis’

Twijfel, zaad van alle kennis

De vorige samenwerking tussen Raven Ruëll en Bruno Vanden Broecke is nog niet koud of de twee hebben al een nieuwe creatie klaar. Na een quasi uitverkochte speelreeks en een handvol lovende kritieken voor ‘Para’, de voorstelling op tekst van David Van Reybrouck waarmee het duo onlangs kampeerde in de KVS, is er nu ‘Semmelweis’. Flor Declercq verzorgt de dialogen, Jos Verbist en Silke Thorrez bestijgen mee de bühne.

Doorheen ‘Semmelweis’ wordt de levensloop van de gelijknamige dokter uit de doeken gedaan, degene die zich medio 19e eeuw realiseerde dat kraamkoorts kon bestreden worden door collega-artsen hun handen te laten ontsmetten vooraleer ze een vrouw inwendig onderzochten. In een tijd waarin wetenschappelijke kennis nog grotendeels gebouwd was op absurde hypotheses van een generatie die was vastgeroest in het eigen gelijk, legde hij de kiem voor de latere steriliteit en desinfectie.

Hoe fundamenteel ook zijn invloed op toekomstige generaties, tijdens zijn leven kreeg Semmelweis nooit erkenning. Hij stierf als een verbitterd man, verguisd door een medische elite die weigerde in eigen boezem te kijken. Vanden Broecke speelt de nieuwsgierige en verontwaardigde titelrol met een enorme virtuositeit. Het intuïtieve, het ontvlambare, het morele, het intellectuele: in zijn vertolking komt het allemaal vanzelfsprekend samen.

Vanden Broecke zet Semmelweis neer als een man gebeten door wetenschap en gedreven door de wil om het goede te doen. Dat hij in een wereld van ego’s en reputaties niet kan aarden, is schrijnend. Twijfel, het instrument bij uitstek om tot nieuwe inzichten te komen, is in de Weense ziekenhuizen op dat moment niet welkom. In de finale, wanneer de strijd tussen de machthebber en de onderzoeker gestreden is, wordt ten slotte op kernachtige wijze duidelijk gemaakt hoezeer het conflict Semmelweis’ leven heeft getekend. De impact is verpletterend.

Interessanter dan het historische spoor is echter de botsing tussen een blinde gevestigde orde en iemand die op het juiste moment de juiste vragen stelt. Hier trekt Declercq een lijn naar vandaag, door de xenofobie van het 19e eeuwse Wenen aan te grijpen om te verwijzen naar de angstige en wereldvreemde blik van bepaalde gezagsdragers vandaag, die halstarrig voorbijgestreefde principes blijven verdedigen. Zonder expliciet politiek te worden, gaat ‘Semmelweis’ dus tegelijk over vroeger en over nu.

Jos Verbist belichaamt een geneeskunde die een diepe minachting uitdraagt voor het gewone volk. Silke Thorrez geeft dan weer een stem aan de naamloze vrouwen die al het leed moesten doorstaan, om in de finale de door Semmelweis geredde levens prachtig en onvoorstelbaar kwetsbaar uit te beelden. Uit haar mond gaat het rauwe a capella van Vivaldi’s ‘Gelido in ogni vena’ door merg en been. Met beklijvende videoprojecties op een semidoorschijnende wand haalt Raven Ruëll bovendien alles uit het sobere decor.

Toch is ‘Semmelweis’ geen revelatie. Waar in Van Reybroucks teksten dikwijls een complex personage naar de voorgrond treedt dat worstelt met zichzelf en met de buitenwereld, is de clash tussen ideeën hier zonneklaar. Zo klaar dat het eigen denkvermogen te weinig wordt aangesproken. Abstractie is immers de zuurstof voor voorstellingen als deze – kijk maar naar de veelzeggende aanwezigheid van Thorrez. Met andere woorden: waarom het onuitspreekbare niet meer ruimte geven? Wedden dat Verbist en Vanden Broecke er zich raad mee zouden weten?

Details Podium
Twijfel als zaad van de wetenschap
Regie: Raven Ruëll
Tekst: Flor Declercq
Spel: Bruno Vanden Broecke, Silke Thorrez, Jos Verbist
Scenografie: Giovani Vanhoenacker
Geluidsontwerp: Niels Vanherpe
Video: Peter Monsaert
Kostuums: Marij De Brabandere
Lichtontwerp: Maarten Thorrez
Foto's: Kurt Van der Elst
Gezelschap: Theater Antigone
Location:
Vooruit Gent
Datum opvoering:
2017-04-05 00:00:00
Datum premiere:
09/03/2017 u