tg STAN, de KOE & Maatschappij Discordia, ‘Atelier’

Daag dadaïsme!

Hoe de theatrale fictie ontsluieren? Door de mythe van het theater te ontmaskeren nog voor de maskers goed en wel zijn opgezet, évidemment! Dus krijgt het publiek nog voor aanvang van ‘Atelier’, de nieuwste productie van tg STAN, de KOE & Maatschappij Discordia, een inkijk voorbij de eigenlijke toneelrite. Door de toeschouwers langs de achterdeur naar binnen te laten en hen de rekwisieten a priori in hun betekenisloze wanorde te laten zien, wordt de schijn van het universum van het acteursensemble immers meteen gedemonstreerd.

Even later blijkt dat er helemaal geen platform is om op te spelen. Voor het oog van het verzamelde publiek wordt dan maar een plankenvloer aangevoerd. Het is de geboorte van de scène als scène, de genese van het kunstmatige dat ten grondslag ligt aan de serie van slapstickachtige sketches die samen 'Atelier' vormen.

In feite verwijst deze creatie het theater als instituut van schone schijn terug naar de achterkamers waar creativiteit een dialoog aangaat met traditie, waar kunst in een voortdurende akte van ongewilde herhaling levend gehouden wordt. Damiaan De Schrijver, Peter Van den Eede en Matthias de Koning hullen zich daarvoor in stilte. Taal zou hun oefening immers kunnen hinderen.

De bedoeling van de makers lijkt als volgt: het theater tot haar oorspronkelijke vorm herleiden. Dat wil zeggen: toneel laten zien als overdracht van inhoud, als werktuig voor woordeloze communicatie die dankzij resonantie met het canonieke geheugen betekenis kan overbrengen, zelfs betekenis kan geven aan een notie van volslagen nihilisme. Daarvoor omarmen De Schrijver, Van den Eede en de Koning de poëzie van het nutteloze, in de geest van het dadaïsme.

Niet toevallig refereert het trio naar Marcel Duchamp en Jan Hoet, figuren die uit het alledaagse een absurde esthetica hebben gepuurd. Hun brutale uitnodiging tot verwondering over het banale wordt vertaald naar de bühne (die geen bühne is), met aandacht voor enerzijds de ongerijmde schoonheid van intermenselijk contact en anderzijds voor de wondere werking van toeval en improvisatie.

De spelers zoeken ruim anderhalf uur naar manieren om het volslagen zinloze te verzelfstandigen tot een atypisch narratief. Dat spreekwoordelijke nirwana is echter onbereikbaar, omdat het muzikale en visuele erfgoed uit de vorige eeuwen ongewild op de proppen komt.

Van Bruegels ‘De parabel der blinden’ over Manets ‘Le déjeuner sur l'herbe’ tot een hedendaagse piëta en mosselen in een urinoir (als imaginaire ontmoeting tussen Duchamp en Hoet): willens nillens botsen de makers in hun kolderieke protest tegen de gevestigde kunstenaarsorde voortdurend op de onverwoestbare erfenis van diezelfde cultuurgeschiedenis.

Onderweg wordt ook Bach nog onderwerp van een ridicule choreografie, die de mens in een meelijwekkende poging tot verheffing laat zien. Beethovens Waldstein-sonate is overigens de muzikale fundering. Gelijklopend met het compositorisch procedé van dit opus 53, waarbinnen de onmiddellijke vindingrijkheid van de thematische kiemen in een genadeloze doorwerking compleet wordt uitgebeend, deconstrueren de spelers hun eigen metier, tot enkel de ruwe bouwstenen overblijven.

Voor de toeschouwer werkt de confrontatie met de grondstoffen van het theater – in casu: het spel getoond als louter spel – ontwrichtend. En vervelend, want na amper een half uur slaat de vermoeidheid toe. Het dadaïsme, hoe intrigerend ook als experiment, was dood geboren. Idem dito deze voorstelling.

Details Podium
Daag dadaïsme!
Van & met: Damiaan De Schrijver, Peter Van den Eede, Matthias De Koning
Foto's: Jorn Heijdenrijk
Polycoproductie: tg STAN, DE KOE, Maatschappij Discordia
Location:
CAMPO Nieuwpoort
Datum opvoering:
2018-03-08 00:00:00
Datum premiere:
28/02/2018 u