tg STAN, 'De kersentuin'

Dwalen in een eindeloos nu

Tien acteurs, een spectaculair lichtontwerp, raamkozijnen op wielen, een Perzisch tapijt en lange rolgordijnen: daarmee vult tg STAN hun grootschalige adaptatie van 'De kersentuin'. In Tsjechovs laatste werk keert een verpauperde grootgrondbezitter na vijf jaar terug naar haar landgoed. Omdat haar schulden zo hoog zijn opgelopen, moet ze het landgoed verkopen.

Waar de plot nauwelijks meer omvat dan deze synopsis, creëerde Tsjechov een fijnzinnige mozaïek van mensen wiens karakters en relaties steeds verder worden ontbloot. Met een frivole chaos dwaalt 'De kersentuin' langs nostalgie, smart en verlangen: de triviale en ontzaglijke gebeurtenissen die het menselijk bestaan kleuren.

Omringd door de herinnering aan een even pijnlijk als zeemzoet verleden storten de personages zich brallend op de kortstondige hereniging met hun mater familias. Het relaas speelt zich af in de iele ruimte tussen ontmoeting en afscheid waar hoogstens het triviale zich kan ontspinnen. Elke poging tot richtinggeving dreigt onderbroken te worden door invallen van andere personages, zijsporen of slaaptijd.

Veel meer dan de wereld ondergaan en beschouwen kunnen de personages niet. Maar in die richtingloosheid wordt een brede, dramatische ruimte gecreëerd, waarin de minuscule verhalen van deze mensen steeds verder worden uitgewerkt. Ze likken de littekens van het verleden, zoeken gerechtigheid voor eeuwen slavernij, troost voor de dood van een kind, een antwoord op onvervulbare liefde en enige controle over deze wereld. Kabbelend door een eindeloos ‘nu’ stroomt 'De kersentuin' naar een even speelse als ontroerende tragiek.

Ook de werkelijkheid buiten het verhaal kan niet geweerd worden en valt de fictie regelmatig binnen. Met enige frivoliteit laten de spelers de grenzen tussen verhaal en werkelijkheid, personage en acteur vervagen. Midden in de scènes verzorgen ze de changementen, ze bekritiseren laattijdige verschijningen van hun tegenspelers en af en toe mompelt Stijn Van Opstal zelfs regieaanwijzingen.

Die frivole nonchalance plaatst de personages echter op een afstand. De fictie wordt slechts een spel binnen een bredere werkelijkheid, wanneer de acteur achter het personage op de voorgrond treedt. Pas in de laatste twee bedrijven zinkt de voorstelling werkelijk in zijn schoenen en ontstaat er ademruimte voor een integer portret.

De ware stuwkracht achter deze voorstelling zijn het ritme en de visuele uitwerking. In een oogwenk zwenkt de vertoning van woordeloos mijmeren op een bank tot een flitsend dansfeest. Tegelijkertijd laat het weergaloze lichtontwerp van Thomas Walgrave de ruimte krimpen tot een ingetogen stilte, of net bulderen door een glorieus ochtendlicht door de raamkozijnen te laten storten.

Het mooiste moment is de ochtend na de verkoop van het huis, wanneer het afscheid naakt. In het onherbergzame licht van een enkele gloeilamp dringt de leegte zich op, blaast het huis zijn laatste kaars reeds uit wanneer de plot maar net vertrokken is. Met een breekbare schoonheid schetst 'De kersentuin' een haast poëtische oogopslag op de menselijke ervaring. Die valt niet in grote verhaallijnen te dwingen, maar hoogstens te aanschouwen in al haar facetten.

Het resultaat is een groots opgezette dwaaltocht met gevoel voor de bodemloosheid van triviale details en de overrompelende weerslag van het onbeduidende.

Details Podium
Tekst: Anton Tsjechov
Van en met: Evelien Bosmans, Evgenia Brendes, Robby Cleiren, Jolente De Keersmaeker, Lukas De Wolf, Bert Haelvoet, Minke Kruyver, Scarlet Tummers, Rosa Van Leeuwen, Stijn Van Opstal, Frank Vercruyssen
Licht: Thomas Walgrave
Kostuums: An d'Huys
Scenografie: STAN
Productie: tg STAN
Coproductie: Kunstenfestivaldesarts, Festival d'Automne, Théâtre de la Colline, TnBA, Le Bateau Feu, Théâtre Garonne, Théâtre de Nîmes
Datum opvoering:
2015-05-17 00:00:00
Datum premiere:
14/05/2015 u