Opera Vlaanderen, ‘Macbeth’

Bloed druipt waar het niet kruipen kan

Een arena als scènebeeld voor een opvoering van ‘Macbeth’, doet dat geen belletje rinkelen? Jazeker! Want wie herinnert zich niet Johan Simons’ interpretatie van Hugo Claus’ vertaling? Met de cast van Toneelgroep Amsterdam bracht de regisseur enkele jaren geleden een bijzonder fysieke versie op de planken, waarbij wraaklust als centraal motief visueel werd onderstreept. Via spelers badend in het bloed bracht Simons de onstuitbare machinerie van de macht in verband met de zinnelijke natuur van de mens. Resultante was een intense duik in het slijk van Shakespeares origineel, zeg maar een wellustige nachtmerrie par excellence.

Ook Michael Thalheimer, die met deze ‘Macbeth’ een Verdi-drieluik afsluit bij Opera Vlaanderen, vindt een demonstratie van de bloeddorst van het titelpersonage essentieel. Het macabere voert hij in het verlengde daarvan in alle parameters door, van kostumering over belichting tot decor. Zwarte gewaden, door (moreel) verval verloederde wanden, morbide maskers en fluorescerende pruiken: overal duiken er lugubere accenten op. Niet verwonderlijk dus dat het slot, eenmaal de wortels van het kwaad met de dood van de Macbeths uitgeroeid lijken, nog een donkere keerzijde blijkt te hebben. Als een slachtpartij met gelijke munt vereffend wordt, is hoop op vrede dan niet vergeefs?

Een hellend vlak sluit de Macbeths af van de buitenwereld, en inderdaad: hun eerste moord vormt een slippery slope. Nooit verdwijnt de smet van het eerste bloed dat aan hun handen kleeft, dus zit er niets anders op dan consequent verder dood en verderf te zaaien. De innerlijke verscheurdheid en de uiteindelijke waanzin waaraan zowel Macbeth als zijn wederhelft bijgevolg ten prooi vallen, wordt door Craig Colclough en Marina Prudenskaya schitterend vertolkt. De nogal statige regie laat alle ruimte voor hun psychologie, die zowel muzikaal als fysiek doorwrocht overkomt. Waarom laat Thalheimer het koor echter als een satanisch stereotype opdraven? En had hij geen afstand kunnen nemen van de eenvoudige handeling, om de scène abstract in plaats van anekdotisch te benutten?

Een partituur die alle gevoelsbewegingen uit het libretto feilloos weet over te brengen, is zelden gebaat bij een pedante regie. De haast filmische potentie van Thalheimers toneeltaal mist haar effect weliswaar niet, maar Shakespeare en Verdi vragen om ook voorbij de woorden en de noten te kijken, en wat dat betreft laat deze enscenering kansen liggen. Een uitzondering is de banketscène, tijdens dewelke de Macbeths hopeloos verwikkeld raken in de wirwar van slingers die de schone schijn van hun heerschappij hoog moeten houden. Het is een zeldzame passage waarin het visuele register reflectie op het inhoudelijk discours toelaat.

Verder kiest ook Paolo Carignani voor duidelijkheid. Effectbejag is de dirigent niet vreemd, maar de solistische klasse van de houten en de vinnigheid van de strijkers maken zijn lezing tot een tegelijk bloedstollende en geraffineerde ervaring, waarin de banaliteit van het verdorvene een huiveringwekkende uitwerking heeft. Marina Prudenskaya, die als Lady Macbeth voortdurend flirt met de overdrijving als voorbode van haar psychotische ontsporing, zit bovendien in de rol van haar leven. Alsof het niets is, plukt ze hoge registers. En in een handomdraai duikt ze richting lage regionen. Alleen al haar vertolking vormt een meeslepende maskerade, waar in feite helemaal geen decor bij hoeft. Wie niet zien wil, kan en zal horen dat deze ‘Macbeth’ de middelmaat overstijgt.

Details Podium
Bloed druipt waar het niet kruipen kan
Muzikale leiding: Paolo Carignani
Regie: Michael Thalheimer
Scenografie: Henrik Ahr
Kostuums: Michaela Barth
Licht: Stefan Bolliger
Dramaturgie: Bettina Auer
Koorleiding: Jan Schweiger
Cast: Craig Colclough, Marina Prudenskaya, Tareq Nazmi, Najmiddin Mavlyanov, Chia Fen Wu, Michael J. Scott, Donald Thomson, Maria Bezverkhni, Remus Gesquiere, Bérenger De Mey, Laura Gils, Sven Verlinden
Foto's: Annemie Augustijns
Orkest: Symfonisch Orkest Opera Vlaanderen
Koor: Koor Opera Vlaanderen
Location:
Opera Antwerpen
Datum opvoering:
2019-06-30 00:00:00
Datum premiere:
21/06/2019 u