Opera Vlaanderen, ‘Les Pêcheurs de perles’

Verre van visserslatijn

Afgelopen jaar dook Bizets ‘Les Pêcheurs de perles’ nog op in de top drie van Klara’s eerste operamarathon. Toch was het werk al jaren niet meer op de Vlaamse podia te zien. Allicht heeft dat met het libretto te maken, dat zowel qua karaktertekening als qua psychologische en muzikale ontwikkeling te wensen over laat. Reden te meer om een enscenering in handen te stoppen van een collectief dat historisch materiaal al eerder nieuw leven heeft ingeblazen door er een hedendaags conceptueel kader mee te verweven. De uitbesteding van het project aan FC Bergman was in die zin logisch, want de laatste creaties van het Antwerpse gezelschap waren telkens eigengereide adaptaties van erfgoed uit zowel de literaire geschiedenis als die van de beeldende kunst.

Dat het operamedium zich leent tot het soort monumentale beeldtaal waar FC Bergman om bekend staat, is evident. Toch gebruikt het viertal de armzalige plot niet als excuus voor een zoveelste visuele krachttoer. Zo is de ontmoeting van twee voormalige boezemvrienden – het gegeven van waaruit de handeling zich ontspint – hier het vertrekpunt voor een reflectie over de verhouding tussen heden en verleden. Het interval tussen het afscheid en het weerzien rekt FC Bergman uit tot de uiterste grens, want pas in de omgeving van een rustoord lopen Zurga en Nadir elkaar weer tegen het lijf. De dood regeert dit oord van aftakeling waar mensen sterven bij de vleet, en FC Bergman laat dat met absurde toetsen zien. Dergelijke knipogen vormen niet alleen een welgekomen relativering van het gewicht van Bizets symfonische grandeur, ze maken ook duidelijk waarom beide kameraden de tegenwoordige met de verleden tijd invullen. Brengt de dagelijkse strijd om het behoud van vitaliteit niet in herinnering hoe evident datzelfde levensvuur de jeugd in lichterlaaie zette?

In afgebakende decors, organisch gepresenteerd op een ronddraaiend platform, blijven de tijdvlakken eerst netjes gescheiden. De geschiedenis blijkt er bovendien een statisch gegeven. Is het geheugen per slot van rekening niet fotografisch? Er blijven anders gezegd slechts epische tableaux over van verschillende decennia geleden. Wanneer een gedoofd gewaand liefdesvuur terug opflakkert, doorbreekt FC Bergman echter de initieel strikte ordening. Zo gaat de passie waaraan de bejaarde Leïla en Nadir zich overgeven vergezeld van een choreografie voor twee naakte dansers, die het jongere equivalent zijn van het liefdespaar. Deze scène is een delicaat geconcipieerd ballet dat verlangen afbeeldt als een innige worsteling, een onmogelijk omarming waarin afscheid al besloten ligt. De passage leidt bovendien de metamorfose in van Leïla tot jonge vrouw, exact het beeld dat Zurga van haar bewaard heeft. Liefde verjongt, maar ook: onbeantwoorde begeerte is immuun voor het verstrijken van tijd. Overstijgt FC Bergman daarmee niet het eigenlijke narratief? De regisseursploeg smeedt de bühne aan het slot overigens om tot een sluitend geheel, met komische accenten die zowel het drama verluchten als het inhoudelijk discours onderstrepen.

Het exotisme dat dikwijls als een vloek over ‘Les Pêcheurs de perles’ hangt, laten de makers behendig links liggen. Jammer is evenwel dat dirigent David Reiland de partituur log en luid benadert, in schril contrast met een regie die subtiel durft zijn. Charles Workman, Stefano Antonucci en Elena Tsallagova zingen ten slotte aanvaardbare partijen, hoewel ze stuk voor stuk wat brille missen. Ondanks dat is FC Bergmans operadebuut echter vermakelijk en intrigerend. Een zoveelste proeve van te koesteren talent.

Details Podium
Verre van visserslatijn
Dirigent: David Reiland
Regie, decor en lichtdesign: Stef Aerts, Marie Vinck, Thomas Verstraeten, Joé Agemans
Kostuums: Judith Van Herck
Dramaturgie: Luc Joosten
Koorleiding: Jan Schweiger
Cast: Elena Tsallagova , Charles Workman, Stefano Antonucci, Stanislav Vorobyov, Bianca Zueneli, Jan Deboom
Foto's: Annemie Augustijns
Orkest: Symfonisch Orkest Opera Vlaanderen
Koor: Koor Opera Vlaanderen
Co-productie: Les Théâtres de la Ville de Luxembourg, Opéra de Lille
Location:
Opera Gent
Datum opvoering:
2019-01-12 00:00:00
Datum premiere:
14/12/2018 u