Opera Vlaanderen, ‘Infinite now’

Trommelvliesterreur

Luk Perceval, Ivo van Hove, Sidi Larbi Cherkaoui, Wim Henderickx en nog een resem anderen: de affiche van Opera21 liegt er niet om. Hoewel het festival dit jaar nog maar voor de vijfde keer wordt georganiseerd, is het een vaste waarde binnen het cultuurlandschap. Vanaf 2018 zal er zelfs jaarlijks een editie plaatsvinden, afwisselend in Gent/Brugge en Antwerpen. Duidelijker kan het bewijs niet zijn: opera is in de 21e eeuw niet met uitsterven bedreigd.

Op het festival experimenteren kunstenaars met alternatieve vormen, verhalen en geluiden. Gevestigde waarden komen naast opkomend talent te staan, traditioneel muziektheater krijgt een plaats naast radicale avant-garde. Het zijn met andere woorden hoogdagen voor liefhebbers van het genre. Het startschot in Opera Vlaanderen bleek echter een tergende dissonant.

Het oorspronkelijke idee voor ‘Infinite now’ was dat componiste Chaya Czernowin aan de slag zou gaan met Luk Percevals ‘FRONT’. Hoewel die voorstelling allesbehalve een verheerlijking is van het slagveld, liet Czernowin verstaan dat ze weinig voelde voor de heroïek verbonden aan het oorlogsthema. Ze bracht om die reden zelf een tekst aan, waardoor de literaire collage van ‘FRONT’ nog verder versnipperd geraakt.

Het eindresultaat is een incoherent libretto, met het modewoord ‘condition humaine’ als excuus voor onbruikbaar knip- en plakwerk. Uiteraard hoeven tijd, ruimte en personages niet nauwkeurig te worden gedefinieerd en vanzelfsprekend hoeft een narratief niet aan bepaalde wetmatigheden te gehoorzamen, op voorwaarde dat een creatie iets universeels communiceert. Losstaande verhalende elementen aangrijpen om de muziek te emanciperen, kan echter alleen met een partituur die noopt tot introspectie en verwondering.

Waar de componiste de mist in gaat, weet de regisseur wel hoe hij uit louter sferen invoelbare en diep menselijke portretten moet destilleren. Minder is meer bij Luk Perceval, die de bewegingen van zangers en acteurs tot het uiterste reduceert. De bewegingstaal is van een ontwapenende eenvoud en een ontroerende zeggingskracht. De traagheid geeft elke geste bovendien een tijdloos karakter. Het perfect uitgekiende lichtplan accentueert gezichten in een massa en tekent broze contouren af tegen een wegdeemsterende dageraad.

De doofstomme existentiële kreet van een verloren generatie, de radeloosheid van de achtergebleven moeders, de angst die het lijf van een deserteur doet verstijven, een vrouw voorzichtig tastend naar een ongewisse afgrond: ‘Infinite now’ zit vol onvergetelijke tableaux. Door alle ballast te schrappen, blijven uitsluitend de essenties over. Perceval laat zien dat het publiek ontheemding wel degelijk via de schoonheid van beelden en woorden kan ervaren. Czernowin kiest echter doelbewust voor een aanslag op de traditionele esthetica en maakt van haar score een vermoeiende demonstratie van effecten.

Tegenover Percevals economie van middelen staat een partituur waarin Czernowin het volledige spectrum aan geluiden dat een mens omgeeft, heeft proberen te integreren. Natuur en industrie, gefluister en gejammer, ademteugen en fluitende tonen, akoestische klanken en elektronische kliks: ruim twee en een half uur lang gonst het door de zaal. Het is een repetitieve kwelling in zes bedrijven, die het menselijke vacuüm waar het libretto aan raakt lijfelijk voelbaar probeert te maken. Bijgevolg is ‘Infinite now’ geen opera, maar een museaal artefact. Een wereldvreemd experiment dat de trommelvliezen als een daad van terreur moeten ondergaan.

Details Podium
Trommelvliesterreur
Compositie: Chaya Czernowin
Muzikale leiding: Titus Engel
Regie: Luk Perceval
Video & decor: Philip Bussmann
Kostuums: Ilse Vandenbussche
Belichting: Mark van Denesse
Choreografie: Ted Stoffer
Dramaturgie: Luc Joosten
IRCAM Computer Music Design: Carlo Laurenzi
IRCAM Sound Engineer: Sylvain Cadars
Zang: Karen Vourc’h, Kai Rüütel, Noa Frenkel, Terry Wey, Vincenzo Neri, David Salsbery Fry
Acteurs: Rainer Süβmilch, Benjamin-Lew Klon, Didier De Neck, Gilles Welinski, Roy Aernouts, Oana Solomon
Solo-instrumentalisten: Nico Couck, Yaron Deutsch, Christina Meissner, Séverine Ballon
Copyright foto's: Annemie Augustijns
Orkest: Symfonisch Orkest Opera Vlaanderen
Co-productie: Nationaltheater Mannheim, IRCAM-Centre Pompidou Parijs
Location:
Opera Gent
Datum opvoering:
2017-04-18 00:00:00
Datum premiere:
18/04/2017 u