Opera Vlaanderen, ‘Idomeneo’

Coming of age in de opera

De grenzen van een orkest zijn de grenzen van haar dirigent: het is een wetmatigheid waar niemand aan ontsnapt. Ook Paul McCreesh niet. De Brit geniet internationaal aanzien als oprichter en aanvoerder van de Gabrieli Consort & Players, waarmee hij in de voorbije drie decennia een indrukwekkende discografie realiseerde. In het repertoire van ensemble en dirigent was er voor Mozart vooralsnog geen prominente rol weggelegd. Bij McCreesh is ‘Idomeneo’ desalniettemin in uitstekende handen.

Helaas botst de atletische en detaillistische directie die de man voor ogen heeft op de beperkingen van het orkest. Vinnigheid, scherpte, transparantie: het zijn kwaliteiten die pas renderen wanneer de basisvoorwaarden van zuiverheid en naturel vervuld zijn. Dat het huisorkest van Opera Vlaanderen niet garant staat voor een vanzelfsprekende muzikaliteit, doet dan ook afbreuk aan het sprankelende genie van Mozarts meesterwerk. Een uitgebalanceerde cast houdt de opvoering niettemin spitant.

Ana Quintans (Ilia) en Renata Pokupić (Idamante) vormen een bijzonder duo. Feilloos zijn hun stemmen niet, maar Quintans incarneert op aandoenlijke wijze de meisjesachtige onschuld die regisseur David Bösch doelbewust opzoekt. Ook Pokupić wordt in deze enscenering een personage op de brug tussen adolescentie en volwassenheid. Inderdaad zweeft de stem van de mezzo van gelittekend-jeugdig naar pril-matuur en terug. Roberto Saccà (Idomeneo) moet het dan weer hebben van zijn grinta. Wat hij aan esthetiek niet meer kan opbrengen, brengt hij over op wilskracht.

Serena Farnocchia (Elettra) kruipt met grote vastberadenheid in haar verderfelijke rol, waarvan Bösch de laatste restanten menselijkheid opoffert om het personage in het zwart-witdenken van zijn mise-en-scène in te bedden. Anton Rositskiy (Arbace) is ten slotte de enige die het laat afweten. Zijn karakter is echter niet in die mate belangrijk dat zijn partij een smet werpt op de algemene teneur van de vocale prestaties.

Spijtig is wel dat Bösch weinig aanvangt met de inhoud van de opera. Eerder was hij in Opera Vlaanderen te gast met een intrigerende ‘Elektra’, waarvan enkele stilistische kenmerken terugkeren. De visuele signatuur is er een van pubers die de tragiek van het leven al aanvoelen zonder die te kunnen doorgronden. Een treffend beeld is dat het speelgoed uit hun kindertijd nog niet is opgeborgen, maar ondertussen wel stof begint te vergaren.

Innerlijk voeren pubers Idamante en Ilia een strijd tussen de naïeve idylle van onvoorwaardelijke liefde en de verplichtingen die voortvloeien uit hun roots. Die tegengesteld geladen polen verzoenen, kunnen ze nog niet. Integendeel, ze delen de wereld op in twee kleuren. Goed en kwaad verschillen als dag en nacht. De goden kijken ondertussen toe. Hun puur ceremoniële rol slaat uiteindelijk om in een demonstratie van oerkracht.

Voor Bösch is ‘Idomeneo’ eigenlijk een coming of age-verhaal. Aan het idee van de stap richting volwassenwording verbindt de Duitse regisseur het uniforme idioom van een duistere tekenfilm, waarin de adolescent de macabere motieven die zich in werkelijkheid manifesteren zodanig verwerkt dat hij/zij er mee om kan gaan. Dat brengt logischerwijs een psychologische vereenvoudiging van het libretto met zich mee, maar dat stoort niet.

Het belangrijkste euvel schuilt in de extravagantie van het koor. En waarom eigenlijk aan het slot sleutelen als de algehele lading van het werk niet wordt aangepakt? Is dat een klassieker willen herdefiniëren, maar inventiviteit ontberen?

Details Podium
Coming of age in de opera
Muzikale leiding: Paul McCreesh
Regie: David Bösch
Decor: Patrick Bannwart, Falko Herold
Kostuums: Falko Herold
Belichting: Michael Bauer
Herinstudering regie: Barbora Horáková Joly
Koorleiding: Jan Schweiger
Zang: Roberto Saccà, Renata Pokupic, Ana Quintans, Serena Farnocchia, Anton Rositskiy, Adam Smith, Leonard Bernad
Foto's: Annemie Augustijns
Koor: Koor Opera Vlaanderen
Orkest: Symfonisch Orkest Opera Vlaanderen
Location:
Opera Gent
Datum opvoering:
2016-05-21 00:00:00
Datum premiere:
30/04/2016 u