Opening night (dvd)

Een voorstelling uit de duizend?

Zelden beleefden Toneelgroep Amsterdam of het NTGent zo’n doorslaand succes als met hun collectief gerealiseerde ‘Opening night’: van oorsprong een film van John Cassavetes, die Ivo van Hove met verve bewerkte naar een erg ontroerende toneelversie. Intussen ligt de première al meer dan vijf jaar in de verleden tijd, maar nog steeds vinden opvoeringen plaats. Zo werd, met een licht gewijzigde cast, Gent afgelopen seizoen nog eens getrakteerd op het pareltje en het is veelzeggend dat beide ensembles met deze voorstelling al zowat alle continenten aandeden. Wie na het bekijken van deze dvd overigens de lust bekruipt om de cast in levende lijve dit werk te zien opvoeren, kan komend seizoen nog terecht in Nantes en zelfs Seoel.

Dankzij de Stichting Toneel en Televisie kan men echter ook vanuit de woonkamer deze meesterlijke toneelavond meemaken. Waar theater op televisie vaak te kampen krijgt met een nogal saaie cameravoering, is die bij ‘Opening night’ gelukkig heel wat spannender. Tijdens het stuk lopen immers twee cameramensen constant rond om alles te filmen, kortom de televisieploeg in de zaal wordt nog aangevuld met twee extra mensen op het podium. Hun beelden worden geprojecteerd boven de scène, waardoor van Hove de grens tussen film en toneel in zijn filmbewerking doet vervagen. In meer recent werk drijft de maker dit idee nog veel radicaler door, maar ‘Opening night’ fascineert even goed omdat het stuk over toneel handelt en eigenlijk, in deze vorm, een soort ode is aan het vak.

Nog een bijzonderheid is dat van Hove een deel van het publiek als decor behandelt. Een aantal mensen zit immers op scène en maakt de hele tragedie niet alleen van dichtbij, maar ook vanuit een ander perspectief mee. De regisseur maakt hier, eenmaal de première van het toneelstuk in het toneelstuk op handen is, gewiekst gebruik van. De humor loopt overigens als een rode draad doorheen ‘Opening night’, zonder de dramatische aftakeling van protagoniste Myrtle Gordon een duimbreed in de weg te leggen. Ondanks enkele minder overtuigende momenten, waaronder die met Myrtle’s trouwe fan Nancy, is dit dus een zeer evenwichtige voorstelling, die aan het eind gekomen een ontroerend punt van verstilling bereikt. Intussen hebben Elsie de Brauw en Jacob Derwig een improvisatoir staartje aan het stuk gebrouwen, dat in deze registratie ontbreekt. Op zich is het idee dat een voorstelling onderweg blijft evolueren buitengewoon fascinerend en opnieuw een indicatie dat het theater de spontaniteit en misschien zelfs mogelijkheid tot rijping voorheeft op het medium film.

Een pleidooi om ‘Opening night’ bij voorkeur in de theaterzaal te gaan zien, hoeft hier niet gehouden te worden. Momenteel ziet het er overigens niet naar uit dat het Nederlandstalige publiek er nog de kans toe zal krijgen. Daarom alleen al dient men deze dvd in het hart te sluiten. Floor Maas tekende immers een televisieregie uit die moeiteloos de dynamiek van de live-ervaring ademt. Bovendien is het buitengewoon interessant om van Hove’s recente ontwikkelingen tegenover deze mijlpaal in zijn oeuvre af te wegen. Voor de aardigheid werd overigens nog een making of van de televisieproductie aan het schijfje toegevoegd: geen wezenlijke verrijking, maar op zich best genietbaar.

Deze dvd is te bestellen via de website van de Stichting Toneel en Televisie (sttv.nl).

Details Podium-DVD
Regie: Ivo van Hove
Tekst: John Cassavetes
Scenografie: Jan Versweyveld
Spel: Kristof Van Boven, Elsie De Brauw, Jacob Derwig, Fred Goessens, Lien De Graeve, Katja Herbers, Fedja van Huêt, Hadewych Minis, Chris Nietvelt, Oscar Van Rompay, Eelco Smits
Gezelschap: Toneelgroep Amsterdam, NTGent
Location:
Stadsschouwburg Amsterdam