NTGent, ‘Urban prayers’

Over de rite, zonder de ritus

Welke rol kan theater vervullen in een samenleving? Moet een gezelschap zich verankeren binnen een stad? Hoe verhoudt het toneel zich tot de burger? Het zijn vragen waar het NTGent de voorbije maanden zienderogen mee geworsteld heeft. Onder Johan Simons was het ensemble een laboratorium waarbinnen maatschappelijke thema’s volgens expressionistische wetmatigheden onder de loep werden genomen. Eenmaal Milo Rau het roer overneemt, zullen die wetmatigheden waarschijnlijk meer en meer in vraag worden gesteld.

Vraag is echter: tot op welke hoogte moet theater een forum zijn voor wie de taal van het genre niet spreekt? Zo is ‘Urban prayers’, een project waarvoor NTGent in dialoog ging met sociaal-artistiek werkplatform Victoria Deluxe, het negatief van datgene waaruit het theater haar kracht put, namelijk uit de rite van het verbeelden. Gestript van elk vormelijk element dat de ‘echtheid’ van de religieuze getuigenissen zou kunnen aantasten, is de opvoering een vormeloze pudding van gemeenplaatsen. Niet verdiepend, niet ontroerend: het is hoe een huis zich in haar goede bedoelingen verslikt.

Het toneelidioom niet als vanzelfsprekend aanvaarden en integendeel vraagtekens plaatsen bij de manier waarop kunstenaar en publiek zich tot elkaar verhouden: het is een noodzakelijk procedé, een elementaire voorwaarde om niet in stoffig of salonfähig intellectualisme te vervallen. Doorheen zijn oeuvre heeft Johan Simons altijd de driehoeksverhouding tussen de kunst, de zaal en de samenleving onderzocht. Een regisseur moet zijn metier evenwel niet afzweren om vanuit de notie van het spanningsveld tussen thematiek en publiek naar alternatieve manieren van overdracht te zoeken. Het repertoire dat Simons in het collectief geheugen van het NTGent achterlaat, getuigt daarvan.

Yahya Terryn doet er doorheen 'Urban prayers' alles aan om zijn sturende hand onzichtbaar te maken. Een regie als leidend principe ontbinden, betekent echter acteurs achterlaten in het vacuüm tussen zichzelf en een rol die ze niet mogen opnemen. Als enige balanceert Frank Focketyn comfortabel tussen zichzelf en ontelbare personages die hij nooit helemaal wordt. Hij incarneert het archetype van ‘de speler’, een ongrijpbaar karakter dat een particuliere identiteit bezit en tegelijk een universeel model belichaamt. Binnen de cast is hij de enige die zich raad weet met het stuurloze geheel. Ontwapenend zijn weliswaar de scènes waarin gelovigen hun religie praktiseren, en niet toevallig is de voorstelling op haar sterkst tijdens deze mystieke momenten. Terwijl ‘Urban prayers’ als geheel de mystiek van de theaterrite juist de rug toekeert.

Onverdragelijk is ‘Urban prayers’ net niet. Muzikanten Gilles Vandecaveye-Pinoy en César De Sutter-Pinoy, samen beter bekend als Peenoise, hebben immers begrepen dat trance de sleutel is tot het onderwerp van de voorstelling. Daar waar de teksten overwegend concreet zijn, reikt het duo via hypnotiserende repetitieve cellen naar een transcendente laag. Minder is meer in hun minimalistische composities, waar bovendien subtiele etnische invloeden insluipen. Een glansrol is verder weggelegd voor Yasmin en Fedia Holail Mohamed, twee van de zes zussen die samen Binti vormen. De fragiele consonantie van hun stemmen doet inzien dat het esoterisch register dat de hoeksteen van religies vormt, besloten ligt in de esthetica van het humane. Het tijdloze en het hogere als fabricaat van de mens zelf: het manifesteert zich in de gedaante van vier muzikanten die de duizelingwekkende schoonheid van de eenvoud belijden.

Details Podium
Over de rite, zonder de ritus
Regie: Yahya Terryn
Dramaturgie: Steven Heene
Spel: Frank Focketyn, Lien Wildemeersch, Chris Thys, Abou Dar Abbas, Yannick Tayou, Lola Oduwole
Muziek: Cesar De Sutter-Pinoy, Gilles Vandecaveye-Pinoy, Yasmin Holail Mohamed, Fedia Holail Mohamed
Foto's: Phile Deprez
Productie: NTGent
Location:
Clemenspoort, Gent
Datum opvoering:
2017-11-19 00:00:00
Datum premiere:
05/11/2017 u