NTGent & Thalia Theater Hamburg, ‘Oogst van de wrok’

Leven (en aan het leven sterven)

Een deken. Een tak. En elkaar. Meer hebben de leden van het gezin Joad niet. Hun oud bestaan willen ze inruilen voor een nieuw, het liefst in het beloofde land dat Californië heet. Hun hebben en houden verbranden ze, om met een handvol dollars te beginnen aan een pelgrimage tot ver voorbij de horizon. Het laatste restant van hun verleden is een dorre tak, waarvan ze hopen dat die aan de Westkust opnieuw vrucht zal dragen. Ondertussen regent het bladeren op het podium, alsof de familie in een eindeloze herfst is beland. Conflicten, overlijdens, tegenslagen: hun queeste gaat inderdaad hand in hand met rampspoed. En toch staan ze na elke val opnieuw op, omdat een mens nu eenmaal geen andere optie heeft.

Het begin van ‘Oogst van de wrok’ is een geluid. Een kermen – de mens als lijdend sujet. Wat volgt, is twee uur theater dat in het teken staat van afzien. Luk Perceval bewerkte John Steinbecks met een Pulitzerprijs bekroonde roman ‘Grapes of wrath’ tot een voorstelling waarin alles wordt uitgerafeld. De kostuums, de plot, de psychologie: de Joads worden dolende geraamtes tussen wat de regisseur van deze parameters overeind heeft gelaten. Zelfs de taal wordt tot op het bot uitgebeend, zodanig dat iedereen zich bedient van een mengeling van een eigen accent en Nederlands, Duits en Engels. Het zet de uniciteit van elk van de personages in de verf en drukt uit dat zelfs waar contact mogelijk is, eenzaamheid blijft bestaan. Dat de talige pluraliteit tegelijk een metafoor is voor de diversiteit van de vluchtelingen die momenteel aan de poorten van Europa staan, is quasi evident.

De Joads hebben evenwel geen gemeenschappelijke taal nodig om zich verbonden te weten. De outsider in hun gezelschap, een predikant die zijn geloof onderweg is verloren, registreert een dynamiek die fundamenteler is dan datgene dat in taal te vatten is. “Dat er liefde is in deze familie, dat is alles”, klink het. Hoeveel pech het gezin ook overkomt, ze laten hun samenhorigheid niet vallen. Zo slapen ze 's avonds onder hetzelfde deken, een krachtig symbool van een hartroerende eenvoud. Zelfs de dissonant in het gezelschap, het ongeboren kind in de buik van Rose, vindt hier geborgenheid. Het is hoe Perceval het soort menswaardigheid viert dat slechts in de meest miserabele omstandigheden de kop opsteekt – het soort pracht dat alleen uit slijk kan ontspruiten.

Fenomenaal is dat Steinbeck de tocht van dit gezelschap in een verstikkend natuurlandschap plaatst. Perceval neemt dat mee naar zijn voorstelling, waarin alle smart echter door een esthetische dimensie wordt opgetild. De grote kunstgrepen blijven evenwel achterwege. Aan alles in ‘Oogst van de wrok’ ligt immers de mens zelf ten oorsprong. De muziek van een broze stem die een melodie ontgint. De schaamteloze, kwetsbare lichamelijkheid waarmee een uitmuntende cast de universele gesteldheid van de mens laat zien. Het geluid van een ronkende motor, die de belofte van meer kilometers inhoudt. De vreugdedans die volgt op de mogelijkheid om zich stap per stap richting de droom van een beter leven te begeven. De intensiteit van dat alles is in Percevals complexloze idioom ongeëvenaard.

De verwoede pogingen van de Joads om het leven leefbaar te maken, zijn van een verpletterende schoonheid en een ontwapenende puurheid die zelden op toneel te zien zijn. In een tussentaal van horten en stoten, een eigengereid creools dat recht uit het hart komt. En recht in het hart raakt.

Details Podium
Leven en aan het leven sterven
Naar de roman van: John Steinbeck
In een bewerking van: Luk Perceval
Op basis van een bestaande bewerking van: Frank Galati
Regie: Luk Perceval
Dramaturgie: Julia Lochte, Steven Heene
Decor: Annette Kurz
Kostuums: Annelies Vanlaere
Muzikale leiding: Catharina Boutari
Video: Philip Bussman
Lichtontwerp: Jan Haas
Spel: Bert Luppes, Kristof Van Boven, Marina Galic, Felix Burleson, Rafael Stachowiak, Maria Shulga
Foto's: Armin Smailovic
Productie: NTGent, Thalia Theater Hamburg
Location:
NTGent
Datum opvoering:
2016-05-25 00:00:00
Datum premiere:
01/03/2016 u