NTGent, ‘Rijgen’

Een odyssee van liefde

Relaties, lust, seksualiteit: het zijn thema’s die binnen het socio-culturele discours de voorbije eeuwen altijd centraal hebben gestaan. Toch botsen weinig onderwerpen zo duidelijk op maatschappelijke taboes. Dat is vandaag zo, maar was het ooit anders? Eind 19e eeuw deed Arthur Schnitzler de grondvesten van de gegoede burgerij evenzeer daveren. Diens ‘Reigen’, een liberaal-erotische uiteenzetting over diverse intermenselijke verhoudingen, permitteerde zich indertijd een ongeziene openheid.

Hoe reproduceer je vandaag de impact van een dergelijk stuk? Of nog: is er anno 2019 onontgonnen seksueel terrein? Allicht niet, maar de toegankelijkheid van allerhande zinnelijke excessen heeft de dominantie van de heteroseksueel-monogame norm niet aan het wankelen gebracht. En precies de onverzettelijkheid van dit dogma illustreert hoe onvrij we eigenlijk gebleven zijn.

‘Rijgen’, een hedendaagse hertaling van Schnitzlers schandaal, onderzoekt het huidige ‘normaal’ door er fijntjes omheen te walsen. Zo krijgt het publiek allerhande varianten van liefde te zien, maar geen klassieke relatie. Theathermakers Sarah Moeremans en Joachim Robbrecht interesseren zich immers meer voor wat zich net voorbij de sociale tolerantiedrempel bevindt. Definieert datgene wat zich rond het middelpunt (lees: de maatstaf) situeert immers niet datzelfde punt?

Tinder? Orgieën? Overspel? Hoe verdraagzaam kunnen en willen we zijn? Schrijver en regisseur stellen de vragen niet luidop, maar suggereren aan de hand van een geraffineerd opgebouwde tekst die improvisatoir gestalte krijgt. De directheid van het spel is daarbij noodzakelijk om bekrompen reflexen te onderdrukken. Van Vliet, van der Waal en Seynaeve vullen hun personages inderdaad zodanig spontaan in, dat er een interessante discrepantie ontstaat tussen stijl en inhoud. Is het geoorloofd om gewoon even te biechten over cunnilingus bij dieren?

Intrigerend is de wijze waarop erotische variëteiten die in een ruimdenkende samenleving op een latente goedkeuring kunnen rekenen gefileerd worden. De zogenaamde ‘happy single’ blijkt bijvoorbeeld een eenzaat die zichzelf luchtkastelen voorspiegelt. De cam girl die uit voorgewende geilheid dan weer mislukt om tot een oorspronkelijke seksualiteit te komen, heeft iets tragisch. Ten aanzien van aseksualiteit of aantrekking tot dieren stellen Moeremans en Robbrecht zich anderzijds inschikkelijk op. De oprechte en begripvolle toon is hier contra-intuïtief, maar als middel om de eigen zeden in vraag te stellen werkt de techniek uitstekend.

Niet toevallig zijn de rekwisieten trouwens een negatie van het traditionele decor, net zoals de klederdracht een aanfluiting is voor de gebruikelijke kostumering. Dat ook in de persoonsregie het exuberante en absurde wordt doorgetrokken, is logisch: zowel inhoudelijk als vormelijk willen Moeremans en Robbrecht de richtsnoeren van het toneel ontrafelen en herdenken. Tegelijk put het acteurstrio uit het klassieke repertoire van aangedikte registers. Zo voelt ‘Rijgen’ verrassend vertrouwd aan, terwijl het podiumlandschap elke herkenning onmogelijk maakt. Tekstueel meandert de voorstelling net zo goed tussen bekend en onbetreden – wat het tot een fascinerende trip maakt.

‘Rijgen’ oordeelt niet, maar fungeert als collage. Toch is de laatste scène veelzeggend. Omdat trouw slechts één keer kan verbroken worden, is het vermoedelijk ’s mens kostbaarste goed. Twee mensen snorrend onder een en hetzelfde deken: de getuigenis is hartroerend eenvoudig en toch raak.

Details Podium
Een odyssee van liefde
Regie: Sarah Moeremans
Dramaturgie: Joachim Robbrecht
Tekst: Joachim Robbrecht, Artun Alaska Arasli
Kostuumuitvoering: An De Mol
Spel: Ariane van Vliet, Louis van der Waal, Peter Seynaeve
Foto's: Michiel Devijver
Productie: NTGent
Location:
Minnemeers Gent
Datum opvoering:
2019-10-23 00:00:00