NTGent, ‘Lam Gods’

Wat is de waarheid waard?

Van Gents vele pronkstukken is het ‘Lam Gods’ misschien wel het beroemdste. Dat de gebroeders Van Eyck de gezichten op hun doek invulden met koppen uit hun naaste omgeving, grijpt aanvoerder van het stadstheater Milo Rau aan om het kunstwerk te hertalen naar het Gent van vandaag. Verhalen van autochtone en nieuwe Gentenaars verweeft hij tot een hedendaags tableau dat vragen oproept over onder andere identiteit en samenleven. Vanuit een zogenaamd ‘globaal realisme’, dat authentieke anekdotes bombardeert tot scenisch materiaal, probeert de regisseur tot een waarheidsgetrouw portret van de stad te komen, een fresco waarin haar diversiteit maximaal gecapteerd wordt.

Is dit dan het ultiem oprekken van de mogelijkheden van de verbeelding? In casu: de vorm van het traditionele theater helemaal uitkleden, en toch binnen het format theater blijven? Rau bedankt voor een doorlopend narratief, slaat de fictie van haar sokkel en projecteert regie aanwijzingen. Zo wordt het publiek doordrongen van wat echt is, weliswaar binnen een artificiële context die ostentatief als artificieel wordt ontmaskerd. Laat dit streven naar het verzoenen van kunst en werkelijkheid echter nog ruimte voor verbeelding? Pleegt ‘Lam Gods’ er kortom geen aanslag op, omdat wat verzonnen is principieel moet wijken voor het dictaat van het realisme, met andere woorden voor wat zich rechtstreeks tot de werkelijkheid verhoudt? Verliest het toneel op die manier niet zijn grootste troef, namelijk de potentie om het anekdotische op te tillen tot een dieper universalisme?

Zeker, de verhalen in ‘Lam Gods’ zijn aangrijpend. De kwetsbaarheid van spelers die uit de kleren gaan of een persoonlijk relaas doen, ontsluit een ontroerende potentie die samenhangt met het gegeven dat wat zich op de bühne voltrekt niet gefingeerd is. Wanneer de veilige afstand tot het fictieve wegvalt, kruipen getuigenissen vanzelf dichter op de huid. Vraag is evenwel of Rau zich met zijn realisme niet inschrijft in een beweging waar mainstream media al jaren op inspelen. Geldt vandaag immers niet het credo dat iets echt moet zijn of niet moet zijn? Denk maar aan het emotionele exhibitionisme van televisieshows of aan de Ongelovige Thomas-reflex van een generatie die de betrouwbaarheid van een bepaald feit afmeet aan het aantal bezoekers op YouTube. Theater is daarentegen realistisch zodra het het leven nabootst. Wanneer de mimesis omslaat in het klonen van de werkelijkheid, wordt de bühne dan geen mausoleum voor de fantasie?

Nogmaals, sketchmatig beschouwd zit ‘Lam Gods’ goed in elkaar. De miniaturen zijn afwisselend vertederend, huiveringwekkend, melancholisch en ga zo maar door. Het grootste probleem is echter dat de afzonderlijke hoofdstukken niet verbonden worden, kortom dat de collage willekeurig aandoet. Anders dan de ordenende hand van de gebroeders Van Eyck weigert Rau om compositorisch in te grijpen. De toeschouwer laveert kortom van effect naar effect, waarbij de grote emoties die de regisseur in al hun puurheid wil laten zien – de geboorte van een kind, de hoop ondanks het lijden van een kankerpatiënte, het slachten van een weerloos dier, de intimiteit en de energie van een vrijpartij, et cetera – in deze gefragmenteerde melange gemediatiseerd overkomen.

Kan er authenticiteit zijn zonder context? Bestaat er een realisme zonder de complexe en detaillistische realiteit van de verhalen die de werkelijkheid stofferen? En ook: is de fotograaf altijd waarachtiger dan de schilder? Is de realiteit kortom per definitie echter dan haar afbeelding in de fictie?

Details Podium
Wat is waarheid waard?
Concept, regie & tekst: Milo Rau
Spel: Rames Abdullah, Storm Calle, Güllüzar Calli, Andie Dushime, Koen Everaert, Fatima Ezzarhouni, Frank Focketyn, Nima Jebelli, Chris Thys, Fanny Vandesande, Bram Wets
Dramaturgie: Stefan Bläske
Set & kostuumontwerp: Anton Lukas
Casting & productieleider: Annabel Heyse
Lichtontwerp: Dennis Diels
Copyright foto's: Michiel Devijver
Productie: NTGent
Location:
NTGent
Datum opvoering:
2018-09-29 00:00:00
Datum premiere:
28/09/2018 u