NTGent, ‘Kosmopolis’

Morsdood in het leven

Hoe zegt Johan Simons het NTGent als artistiek leider vaarwel? Alleszins niet met een toegift aan diegenen die het huis via de aanstelling van Milo Rau een andere koers willen laten varen. ‘Kosmopolis’ is namelijk een voorstelling die idiomatisch herinnert aan de hoogdagen die de Gentse bühne onder Simons' leiding heeft beleefd. Het infantiel expressionisme dat de creatie kenmerkt, ligt stilistisch in de lijn van verschillende fenomenale ensceneringen waarmee de regisseur al lang een plaats in het collectief geheugen had veroverd.

Simons, inmiddels een internationaal boegbeeld voor theater dat de grote vragen van ons tijdsgewricht rauw en provocatief naar de scène vertaalt, heeft zichzelf nooit gekopieerd. Integendeel is hij blijven zoeken naar een eigengereide, dwingende taal die ontroert door haar puurheid en ontreddert door haar rabiate directheid. Ook in zijn afscheidsvoorstelling, waarin een doorwinterd speculant als een nukkig kind wordt neergezet, genereert de ridicule eenvoud van een speeltuin een vervreemding en een abstractie die toelaat om het essentieel menselijke failliet van de zelfverklaarde koning van het marktwezen te ontmaskeren.

Het decor en de theatrale methode zijn niet zozeer een grotesk en hyperbolisch stijlmiddel, maar wel de resultante van het in extremis doordrijven van de psychologische verenging waar zowat alle personages aan onderhevig zijn. In ‘Kosmopolis’ gaan inhoud en vorm kortom een dialoog aan, waarbij ze komen te versmelten tot een geheel waarin het visuele het gesproken woord versterkt en vice versa. Men zou bij dat procedé de bedenking kunnen maken dat wanneer vorm en inhoud niet meer los van elkaar te beschouwen zijn, het theater een oorspronkelijkheid bereikt die noodzakelijk is om een ontwrichtende impact te hebben. En in zijn brutale originaliteit is het inderdaad deze oorspronkelijkheid waaraan ‘Kosmopolis’ haar kracht ontleent.

Gebaseerd op het gelijknamige boek van Don Delillo vertelt de voorstelling het verhaal van Eric Parker, een miljonair die fortuin heeft gemaakt door te handelen in valuta en aandelen. Hij verdient geld met geld. Gefixeerd op een koerswijziging van de Japanse yen zet hij zijn eigen ondergang in de stellingen. Dat de ineenstorting van zijn luchtkasteel gevolgen heeft voor de hele markt, raakt hem niet. Alleen het verlangen naar ‘echtheid’, in casu naar seks, roert hem. Eenmaal zelfs zijn eigen dood niets meer blijkt dan een uitwas van een pervers systeem waarin moord een erogene impuls doorheen de financiële statistieken jaagt, is het bankroet van zijn menselijkheid compleet.

Het morele vacuüm van waaruit kinderen de mogelijkheid als kompas voor hun handelen gebruiken bij gebrek aan een ethische toetssteen, weerspiegelt zich in de vertolkingen. De helderheid waarmee het ensemble Delillo’s absurde personages tot invoelbare archetypes herleidt, werkt ontluisterend. De muziek van Bl!ndman heeft bovendien een dubbele functie. Enerzijds expliciteert ze de entropie waaraan het romaneske universum in toenemende mate ten prooi valt, anderzijds is ze de verre echo van een humanistisch ideaal dat Eric als enige niet meer kan waarnemen.

In zijn gefantaseer over eeuwigheid is Eric zodanig vervreemd van zijn sterfelijkheid dat hij zijn vergankelijkheid niet als vitaal principe hanteert. Niets laat hij bijgevolg achter – zelfs geen schot. Of hoe je morsdood in het leven kunt staan.

Details Podium
Morsdood in het leven
Naar de roman van: Don DeLillo
Regie: Johan Simons
Tekstbewerking: Koen Tachelet
Spel: Elsie De Brauw, Sander Plukaard, Mandela Wee wee, Bert Luppes
Muzikale leiding & compositie: Eric Sleichim
Muziekuitvoering: BL!NDMAN [sax], Koen Maas, Pieter Pellens, Piet Rebel, Raf Minten, Benjamin Dousselaere
Decor: Bettina Pommer
Kostuums: An De Mol
Licht: Dennis Diels
Geluidsontwerp: Will-Jan Pielage
Dramaturgie: Koen Tachelet, Dorothea Neweling
Foto's: Phile Deprez
Productie: NTGent, Ruhrtriennale
Location:
Bourla Antwerpen
Datum opvoering:
2017-10-13 00:00:00