NTGent, ‘Familie’

Vanwaar toch die waarheidsfetisj?

Overspel, scheiding, depressie, toxicomanie: het motief van een klassiek gezinsdrama valt meestal te herleiden tot een van bovenstaande noemers. Uitzondering bleek echter het geval van de familie Demeester, waarvan de lichamen anno 2007 in een rijwoning in Calais werden gevonden. De enige notitie die het gezin achterliet, luidde ‘sorry, we hebben het verkloot’. Het was een familie die eigenlijk nooit tragisch had geleken. Toch bleek hun wanhoopsdaad tot in de puntjes voorbereid. Er waren sporen van een smakelijk laatste maal, hun spullen waren opgeborgen. Alles klaar voor de oversteek naar het ginder, het nooit meer. Hoezo? Wat verkloot?

Uiteraard spreekt het ontbreken van een geëxpliciteerd motief tot de verbeelding. Zeker bij Milo Rau, die in de kroniek een metafoor ziet voor de existentiële crisis waarin ons tijdperk zich bevindt. Wat blijft er nog over als we de leegte niet kunnen bezweren met consumptie, onderlinge vervreemding niet kunnen compenseren met via sociale media gecultiveerd en gekwantificeerd individualisme en ecologische rampspoed meer en meer de orde van de dag gaat uitmaken? Wordt een collectieve zelfmoord dan geen aanvaardbare uitweg, een logische consequentie van het bestaan in een 21ste eeuw die alle transcendente krachten tot zwijgen heeft gebracht? Rondom die vraagt cirkelt ‘Familie’, documentaire fictie waarmee Rau de hem typerende kruisbestuiving tussen waarheid en verzinsel opzoekt.

Op de bühne staan Filip Peeters, An Miller en hun twee dochters, kortom een echte familie. Schijnbaar doen ze wat gezinnen doorgaans doen, met name tijd doden. Of nog: doen alsof. Alsof ze niet chronisch verveeld zijn. De dochters onderhouden elkaar met een handboek Engels, moeder belt onverschillig haar ouders op, vader bereidt het diner. Juist, dit is het soort museaal theater waarin het publiek van bodemloze zinledigheid doordrongen moet worden. Was dit type avant-garde inmiddels niet rijp voor de geschiedenisboeken?

Interessant is de ervaring voor het publiek niet, maar dat mag het ook niet zijn. Toch probeert Rau de toeschouwer te betrekken bij wat hij toont. Zo formuleert hij bij monde van de jeugd voorzichtige argumenten voor de gezamenlijke suïcide, maar invoelbaar is de existentiële twijfel ten huize Peeters/Demeester niet. De unheimliche sfeer, die vooral wordt opgewekt door een prachtig uitgelicht decor en een uitgekiende cameravoering, ontvouwt zich rondom een verkrampt kwartet acteurs. Is het eigenlijk aannemelijk dat wie op zijn Demeesters radicaal voor de dood kiest er kort voordien verweesd bij zit, als spoken die al door hun einde zijn ingehaald?

De haast Hollywoodiaanse vormgeving valt bovendien moeilijk te rijmen met de etnografische reflex waarmee Rau een ingedommelde Westerse elite waarheidsgetrouw probeert op te voeren. Weliswaar is het de doelbewust gecreëerde frictie tussen suspense (visueel, contextueel) en monotonie (inhoud) die maakt dat een mens de opvoering überhaupt kan uitzitten. Maar waarom wijst Rau, die de ingrediënten van een theater dat inspireert klaarblijkelijk kent, de maskerade – de mal, de projectie waartoe het publiek zich kan verhouden – af om via het excuus van de realiteit tot een conceptueel toneel te komen dat te alledaags is om te prikkelen en te abstract om te ontroeren?

Is de werkelijkheid niet vooral een fetisj voor diegenen die geen verbeelding (meer) hebben? En is het niet aan de kunst om precies datgene te verbeelden dat de realiteit onvoorstelbaar heeft gemaakt?

 

Details Podium
Vanwaar toch die waarheidsfetisj?
Regie: Milo Rau
Dramaturgie & research: Carmen Hornbostel
Coach: Peter Seynaeve
Decorontwerp: Anton Lukas
Kostuumontwerp: Anton Lukas, Louisa Peeters
Video: Moritz von Dungern
Lichtontwerp: Dennis Diels
Muziekarrangementen: Saskia Venegas Aernouts
Spel: Filip Peeters, An Miller, Louisa Peeters, Leonce Peeters
Foto's: Michiel Devijver
Productie: NTGent
Location:
NTGent
Datum opvoering:
2020-01-04 00:00:00
Datum premiere:
04/01/2020 u