Malek Andary & Atta Khattab, 'The rooster' / Yazan Iwidat & Hamza Damra, 'Running away'

Palestina 2.0

‘Men only’ op de planken van Vooruit, dat vooral het dansante stuk van het Vlaams-Palestijnse kunstenfestival Under Contruction programmeert. Op donderdag staat een eigenzinnige stem in het genderspreken geprogrammeerd. Apart, want de double bill ‘The rooster / Running away’ behandelt het mandom zo rechttoe, rechtaan, dat je automatisch de dominante rol van mannen overdenkt. Daar is voor één keer geen intellectualistisch discours voor nodig. Deze dansers tappen uit een ander vaatje.

‘The rooster’ valt met de deur in huis. Een van de vijf dansers imiteert bij aanvang een haan. Deze illustratieve benadering is exemplarisch voor de hele voorstelling. Gewapend met een zweep van touw en de klassieke dabkedans strijden de mannen voortdurend om de macht over de anderen. Dat lukt en mislukt. Wie klopt het hardst op de borst? Wie draagt de fraaiste verentooi? Zoals zo vaak, de afwachtende, de geniepige, ogenschijnlijk zwakke. Met de langste zweep, de grootste fallus.

De dansers van El Funoun zijn Libanees en Palestijns. Ze hebben – en met de rest van de Levant – de volksdans dabke gemeen, een energieke dans die oorspronkelijk alleen door mannen werd gedanst. Met dit gegeven speelt El-Funoun. Het gezelschap was in haar begindagen in de jaren 1980 uitsluitend gericht op de traditie, maar sinds Atta Khattab, de zoon van de stichter, het overnam, is het gezelschap meer gericht op het experiment.

In die zin kun je ook 'The rooster' lezen: als een gemeenschap waarin het ene mannetje het van het andere overneemt. Een gemeenschap die nog altijd op oude patriarchale structuren is gestoeld, maar waarbinnen ook de traditie te kijk mag staan. Want boven alles is 'The rooster' ironisch opgevat. Helaas krijgen we in Vooruit niet de vertaling van het gedicht op het einde, wanneer de opperhaan de bedriegers onder de duim heeft, maar het programmaboekje leert ons Nizar Qabbani kennen, een Syrisch dichter die durfde erotisch dichten en durfde straattaal te vermengen met klassiek Arabisch en vurig pleitte voor een gelijkwaardige maatschappij waarin mannen niet langer de boel om zeep zouden helpen.

Tegen deze achtergrond krijgen we ook de vlucht van choreograaf Yazan Iwidat te zien. ‘Running away’ is een perfecte tegenpool voor het testosteron van het eerste stuk. Een solo waarin danser Hamza Damra de strijd verbeeldt van een man die zijn verstikkende geboortegrond ontvlucht. Gedurende het grootste deel van de voorstelling hangt hij vast aan een meterslang elastiek waarmee hij wel buiten is, maar niet losgeraakt. Een metafoor die iedereen herkent, die vroeg of laat een eigen weg inslaat. Hoe verhoud je je tot je wortels? Met een voice-over maakt Iwidat de vergelijking met de geboorte: om het leven te omarmen, moet de navelstreng worden doorgeknipt.

Die dualiteit zit in alles. Damra draagt een half kostuum: een keurig, wit hemd, maar daaronder slechts een zwarte boxershort. De muziek die hem begeleidt, lijkt soms op muzak, die als een onpersoonlijke passe-partout op gevoelloze plaatsen te horen is. Ook de hoekige danstaal is niet mooi te noemen: ze toont hoe je een geschiedenis afwerpt, hoe je je uit een keurslijf worstelt. Geen vrolijke strijd: de ogen van Damra staan treurig in hun kas. Eenmaal los, voelt dat nauwelijks als een bevrijding. Ondanks de woorden die hoopvol stemmen.

Door beide voorstellingen tegenover elkaar te zetten, krijg je een blik op de moeilijke positie waarin de bezetting Palestijnen dwingt. Het vaderland wordt dooraderd met vreemde wegen en de eigen cultuur lijkt een laatste houvast. Maar alleen regeneratie verjongt.

Details Podium
Palestina 2.0
choreografie: Malek Andary, Atta Khattab, Yazan Iwidat, Hamza Damra
Festival En Coproductie: Under Construction Festival: Flemish - Palestinian connections
Productie: El-Funoun Palestinian dance troupe, SHAMS Association + Marhabtain Organization, Ra Festival
Location:
Vooruit Gent
Datum opvoering:
2018-02-22 00:00:00