Maatschappij Discordia, 'Weiblicher Akt 6: Vanuit Iokaste'

Ontmythologisering van de mythe

Reeds aan hun zesde Weiblicher Akt zijn ze toe, de makers van Vanuit Iokaste. In elke voorstelling van de reeks herbekijkt Maatschappij Discordia bestaand materiaal vanuit het vrouwelijk perspectief. Deze keer ontleden ze het verhaal van Oedipus, de man die net door de voorspelling van het orakel zijn vader vermoordde en moeder Iokaste huwde. ‘Zo meteen zeg ik: “hallo, ik ben Oedipus, iedereen kent mij.”’ Maar wie is Oedipus? Vader, broer, zoon, man? In een heerlijk lichtvoetige dwaaltocht schept Discordia een complex web zonder bodem.

Het publiek zit rond tafels met glazen waar later bier in geschonken wordt, als in het cabaret. Op een verkleinde scene schuifelen Maureen Teeuwen, Miranda Prein en Annette Kouwenhoven heen en weer. Mompelend, met vragende blik, stemmen ze op elkaar af; de plezierige verwarring versterkt hun ongeveinsde spel. Net als in Weiblicher Akt 5 bestuurt een onzichtbare Jan Joris Lamers de lichtregie, ditmaal van achter drie zwarte doeken. Hij komt even tevoorschijn en verdwijnt zonder een woord te zeggen. Komisch en mysterieus tegelijkertijd. ‘Dat wat je niet vertelt, zegt eigenlijk meer over jezelf dan dat wat je wel vertelt,’ mijmert Prein voor aanvang van het verhaal. De opzet is ingeluid: zoeken naar het ongezegde, naar de in afwezigheid presente Lamers, naar wat achter de mythe schuilt.

Het spel van Discordia blijft een zelfbewust doorbreken van de theatrale begrenzing. Afwisselend vertolken de drie speelsters diverse personages, eens Oedipus, dan Tiresias, Creon of Iokaste. Voortdurend stappen ze uit hun rol om het verhaal in hun contemplatieve en aftastende stijl te becommentariëren. Waarom bleef Iokaste niet uit de buurt van jonge mannen? Bestaat vrije wil wel in het licht van predestinatie? Bij elke zijtak doen nieuwe attributen hun intrede; met kartonnen vleugels fladdert Kouwenhoven over het podium, intussen bereidt Prein de volgende scene voor. Sophocles’ tragedie is niet langer overzichtelijk, maar breekt uit zijn grenzen in een rommelige stroom. Al lijkt het geen kant op te gaan, de gedrevenheid en  het spelplezier waarmee de dames die permanente transformatie aandrijven is prettig om te zien. Het is een heerlijk staaltje Discordia waarin Oedipus versplintert.

De janboel heeft wel degelijk een punt: onze identiteitscreatie op de rooster leggen. Is Oedipus nu dader of slachtoffer? ‘Oedipus wordt pas een zondebok als hij er zelf in gelooft,’ oppert Teeuwen. Net zoals de dames elkaars dans imiteren op de tonen van ‘This is the end’ ontspringen werkelijkheid en identiteit uit de spiegeling aan modellen. Niet meer dan verbeelding. ‘Het zijn gewoon verhalen die op verhalen zijn gebaseerd, woorden op elkaar met daaronder niets.’ Uit al het aarzelen, kibbelen en uitweiden drijft een intelligente revelatie naar boven. Wij leven naar de rol die we zelf uitschrijven.

Zo wordt Vanuit Iokaste een wervelstorm van schijnbaar irrelevante gedachten en handelingen die desondanks onlosmakelijk samenklitten. In het disseceren van Sophocles’ tragedie ontmaskert Discordia de kunstmatige totstandkoming en illusoire vanzelfsprekendheid van maatschappelijke rollen en realiteit. Ze ontmythologiseren de mythe en doorprikken de simultane creatie van en onderwerping aan patronen. Nog maar eens opent deze Weiblicher Akt met een verfrissende warboel een puntig perspectief.

Details Podium
Van en met: Annette Kouwenhoven, Maureen Teeuwen, Miranda Prein, Jan Joris Lamers
Choreografie: Patrice Kennedy
Copyright Foto's: Bert Nienhuis
Productie: Maatschappij Discordia
Datum opvoering:
2015-10-21 00:00:00
Datum premiere:
29/09/2015 u