La voix humaine (dvd)

Hoe troostrijk is de menselijke stem?

Weinig fascineert de mens al eeuwenlang meer dan de menselijke stem. Jean Cocteaus gelijknamige monoloog is echter geen onderzoek naar de mogelijkheden van de menselijke glottisplooien, wel een theatraal experiment. Ruim een uur lang krijgt de toeschouwer of lezer immers niets anders voorgeschoteld dan de stem van een door liefdesverdriet totaal gebroken vrouw, die een ellenlang telefoongesprek voert. Blijft zoiets interessant op toneel, en zo ja, is het onderwerp niet te belegen? Ivo van Hove ging de uitdaging aan en nam Cocteaus tekst heel nieuwsgierig onder handen. In de bij deze dvd meegeleverde making-of getuigt de theatermaker van het verlangen te onderzoeken of de stem inderdaad een hele voorstelling kan dragen.

Maar wie is Jean Cocteau? Zijn bewogen levensloop was er een waarin verschillende kunstvormen werden beoefend. Cocteau zag zichzelf bovenal als dichter en hij vond dat ook zijn toneel- of romankunst op een poëtische wijze diende benaderd te worden. Daarnaast was hij actief als filmmaker en choreograaf. Kortom, geen stiel of deze duizendpoot heeft er zich aan gewaagd. ‘La voix humaine’ is een van Cocteaus vele statements; over de huidige artistieke waarde van wat anno 1927 inderdaad heel gewaagd moet zijn geweest, kan men discussiëren. Gelukkig verbond Cocteau niet zomaar een banaliteit aan zijn vormelijke probeersel. Een door heftige liefdessmart gehavende vrouw aan het woord laten, is een gegeven dat ook in de literatuur nogal gemakkelijk sympathie opwekt.

Redenen om aan te nemen dat er ook nu nog iets waardevols met ‘La voix humaine’ kan aangevangen worden, zijn er echter wel degelijk. Zeker wanneer Ivo van Hove en diens vaste scenograaf Jan Verswyveld aan het artistieke roer staan, kan er interessant toneel uit de bus komen. Versyweld overtreft weer de stoutste verwachtingen met een nochtans doodeenvoudige glazen kamer waarin het personage zich beweegt. Met kleuren die steeds weemoediger worden, onderstreept Verswyveld heel natuurlijk de dramatische ontwikkeling van de monoloog. Met een erg diverse soundtrack, waarin solo cello comfortabel naast muziek van dEUS wordt geplaatst, laat van Hove de voorstelling op zijn beurt evolueren. Verveling krijgt in ‘La voix humaine’ dus geen schijn van kans.

Hoofdverantwoordelijke daarvoor is nog altijd Halina Reijn, een opgehemeld talent waarvan doorheen ‘La voix humaine’ blijkt waaraan ze haar fel begeerde plaats binnen Toneelgroep Amsterdam verdiend heeft. Reijn speelt zich, haar rol helemaal gedienstig, werkelijk te pletter. Bovendien is het slim gezien dat van Hove haar ineens in een aanpalende kamer laat lopen, waardoor de toeschouwer niets meer ziet. Op die momenten is het inderdaad Reijns stem die over de scène waart en de toeschouwer, die dan verwordt tot louter toehoorder, dwingt om bij de pinken te blijven. Dat Reijn zelfs haar bevallige fysieke verschijning niet nodig heeft om een publiek mee te slepen, pleit alleen maar voor haar grote talent.

Toch is ‘La voix humaine’ niet de beste monoloog die er de laatste jaren te zien was. Er zijn nu eenmaal beperkingen: zowel ruimtelijk, als (vooral) tekstueel. Actrice, regisseur en dramaturg hebben de tekst samen gedeeltelijk geactualiseerd, maar helemaal hedendaags voelt de psychologie nog altijd niet. Ondanks de fenomenale uitvoering, zowel in beeldtaal als in spel, is dit dus geen theater waarvan men steil achterover valt.

Deze dvd is te bestellen via de website van de Stichting Toneel en Televisie (sttv.nl).

Details Podium-DVD
Regie: Ivo van Hove
Tekst: Jean Cocteau
Spel: Halina Reijn
Dramaturg: Peter van Kraaij
Scenografie: Jan Versweyveld
Foto's: Jan Versweyveld
Gezelschap: Toneelgroep Amsterdam
Location:
Stadsschouwburg Amsterdam