Kris Verdonck / A Two Dogs Company & Het Zuidelijk Toneel, 'Conversations (at the end of the world)'

De afwezige aanwezige

De Russische schrijver Daniil Charms zag onder het Sovjetregime zijn hele omgeving vermoord worden of omkomen van de kou en honger. Terwijl hij en zijn kompanen ook hun eigen dood afwachtten, onderhielden ze nog enkele armzalige literaire salons. In 'Conversations (at the end of the world)' vertrekt Kris Verdonck van hun opgetekende gesprekken om de mentale staat te onderzoeken van mensen die zichzelf al uit het bestaan hebben weggeschreven. Het resultaat is een bijzonder intelligente voorstelling op het snijvlak tussen ‘zijn’ en ‘niet zijn’.

De scène heeft iets van een literair salon in een post-apocalyptisch woestijnlandschap. Op de achtergrond vormen vallende grijze isomovlokken gigantische heuvels. Terwijl Marino Formenti een zeemzoet deuntje op zijn piano speelt, slenteren Johan Leysen, Jeroen Van der Ven, José Kuijpers en Jan Steen in avondkledij door het stof. Met een frivole, absurde toon mijmeren ze over de poging het moment letterlijk vast te grijpen of vertellen ze verhalen over onbetrouwbare doden die tot leven komen. 'Conversations' is een aaneenschakeling van hilarische en onzinnige gedachtekronkels. Deze mensen blijven doorgaan, ook al valt er in het oog van hun nakende dood niets wezenlijks meer te vertellen.           

Daarin toont Verdonck een fijnzinnige interpretatie van de staat waarin deze mensen verkeren. In hun op Charms gebaseerde verhalen sluimert wel degelijk een poging om met hun lot om te gaan en de bizarre werkelijkheid te duiden. Maar ze tonen geen echte emotionele respons. Het absurdisme en de luchtig meanderende verteltrant suggereren veeleer een lethargische acceptatie. Alsof deze mensen ontkoppeld geraken van de realiteit schept 'Conversations' een heel eigen wereld; herkenbaar en tegelijkertijd surreëel, met een binnenstebuiten gekeerde logica. Het is een geïsoleerde ruimte tussen leven en dood.

Die tussenfase vertaalt Verdonck ook meesterlijk naar een voorstelling met bitter weinig evolutie. Aan het einde heeft het leven immers geen richting meer. Zo last hij ellenlange stiltes in waarin de spelers absoluut niets doen. De tijd bevriest haast. Ook de opbouw kent een erg statisch karakter. 'Conversations' bestaat namelijk uit losse, nevengeschikte scènes. De personages spreken eerder naast dan met elkaar, vaak ontbreekt er een inhoudelijke link tussen de passages en er zit dan ook geen relaas in. We kijken naar een staat van zijn. Dat is per definitie a-lineair.

Zo schept 'Conversations' een ruimte die van de wereld en de tijd is weggerukt. Het besef dat we zullen sterven, vertaalt Verdonck naar de idee van wandelende doden. De personages ‘zijn’ en tegelijkertijd ook niet. Aan het slot klappen tijd en ruimte dan ook volledig in elkaar. “Dit wordt dat, dat wordt dit, hier is nu en nu is daar, …” Wat rest is een absoluut vacuüm. Uiteindelijk verdwijnen de personages in de asachtige heuvels en wordt de voorstelling wat ze altijd al in zich droeg: een statische installatie, waarin hoogstens hun rondspokende stemmen en het decor als spelers kunnen optreden. Er is zelfs niemand om voor te applaudisseren. Ook het theater zelf verliest haar essentie en lijkt plots niet meer te ‘zijn.’ Zo dringt Verdoncks betrachting ijzingwekkend door tot in de kern van zijn voorstelling: al die tijd keken we naar een afwezige aanwezigheid.

Details Podium
Concept en Regie: Kris Verdonck
Dramaturgie: Kristof Van Baarle
Assistent dramaturgie: Charlotte De Somviele
Artistiek advies: Piet Menu
Performers: Jan Steen, Johan Leysen, José Kuijpers, Jeroen Van der Ven
Copyright foto's: Kurt Van der Elst
Productie: A Two Dogs Company , Het Zuidelijk Toneel
Coproductie: Kaaitheater, Rotterdamse Schouwburg
Datum opvoering:
2017-09-29 00:00:00
Datum premiere:
16/09/2017 u