Julien Prévieux, 'Of Balls, Books and Hats'

Over de heerschappij van infantiele machines

Op het Leuvense performance-festival Playground ging de nieuwe creatie van Julien Prévieux in première. Al in What Shall We Do Next? (2006 – 2014) en Patterns of Life (2015) onderzocht de multidisciplinaire, geëngageerde kunstenaar via beweging de relatie tussen mens en machine. In Of Balls, Books and Hats vestigt hij de blik op het leerproces van intelligente machines. Daarmee opent hij een interessant perspectief op de impact van big data en de positie van artificiële intelligentie in onze samenleving. Maar slaagt Prévieux er in om die kritische blik vervolgens ook naar de mens te richten?

Performer Harold Henning voert een computergestuurde discussie op tussen twee ‘partijen’ over hoeveel ballen, boeken en hoeden beiden mogen hebben. Als een soort kinderlijke Siri werkt hij de meest bizarre argumenten uit. De dialogen zijn dan wel opgebouwd aan de hand van statistische waarschijnlijkheid, inhoudelijk zijn ze ronduit absurd. In een reeks onzinnige bewegingsspellen en namaakgesprekken toont Prévieux dat onze meest vooruitstrevende uitvindingen steunen op een infantiel systeem van imitatie. Simpel gezegd: er is nog steeds een verschil tussen algoritmes kunnen berekenen en een culturele context begrijpen.

Bijgevolg rijzen ook vragen op rond de positie van deze machines in onze samenleving. In een voice-over aan het slot verwijst Prévieux naar doemscenario’s zoals The Matrix. Hoewel de mens nog niet is uitgeroeid, stelt hij dat artificiële intelligentie wel al controle heeft genomen over onze meest banale verlangens, zoals massarekrutering bij het leger of ondersteuning van online consumptiegedrag. Het feit dat we hier een mens te zien krijgen die machines nabootst, versterkt de impliciete kritiek op de slaafsheid waarmee wij zo’n onbenullige gadgets zo veel macht geven.

Het probleem bij deze maatschappijkritiek is echter dat deze een radicale shift vereist in de focus van de performance. Prévieux vertrekt namelijk vanuit een vormelijk onderzoek naar het leerproces van machines. De hele voorstelling lang is het dus een geïsoleerd fenomeen dat onder het scalpel moet. Om aan het slot de blik te vestigen op een veel breder cultureel kader moet hij een behoorlijke afstand overbruggen. Die maatschappijkritiek wordt dan ook niet grondig uitgewerkt. Bijgevolg ontstaat haast de suggestie dat we de verantwoordelijkheid voor een cultuur die er louter op gericht is haar meest banale impulsen te bevredigen, evenzeer bij onze creaties kunnen leggen als bij onszelf.

Prévieux biedt met Of Balls, Books and Hats een interessante reflectie op het leerproces van artificiële intelligentie. Door de onspectaculaire ontstaansgeschiedenis ervan te ironiseren, plaatst hij de potentie ervan in perspectief. Maar wanneer hij de opstap naar maatschappijkritiek maakt, doet Prévieux in feite niet meer dan vluchtig opwerpen dat er iets pervers is aan de manier waarop wij onze machines inzetten. Op die manier blijft hij op veilig terrein. Hij kan engagement uiten zonder de toeschouwer werkelijk te dwingen om diep in de spiegel te kijken. Of Balls, Books and Hats is scherp, maar niet confronterend.

Details Podium
Julien Prévieux, 'Of Balls, Books and Hats'
Regie: Julien Prévieux
Performance: Harold Henning
Copyright affichebeeld: Julien Prévieux
Productie: Playground (STUK & M-Museum, Leuven)
Datum opvoering:
2017-11-17 00:00:00
Datum premiere:
17/11/2017 u