Het Zuidelijk Toneel & hetpaleis, 'King Lear'

Straffe regisseur maar naïeve pamflettist

Van de stijve maatpakken en het gerikketik van de bureaucratie naar de regelloze waanzin: dat is de beweging die 'King Lear' van hetpaleis en Het Zuidelijk Toneel maakt. Voor zijn tweede Shakespeare-bewerking wil Simon De Vos de klassieke tragedie vertalen naar een dystopisch toekomstscenario voor Europa. Met populisme en een dolgedraaide vrije markteconomie laat hij het Rijk van Lear uit elkaar vallen. 'King Lear' doet zonder twijfel meer dan met wat evidente referenties de schijn van maatschappelijke relevantie opwekken. Maar voegt de herwerking daarom ook iets wezenlijks toe?

Regan, Goneril en Cordelia, de drie dochters van Lear, staan in maatpak voor drie microfoons. Waar de twee oudsten hun geloof in zijn Rijk uitspreken, gaat Cordelia tegen haar vader in: 'Maak van het Rijk een Rijk van burgers in plaats van een unie van naties.' In tegenstelling tot de klassieke tragedie zet niet haar weigering om valse liefde te uiten de plot in gang, maar politiek idealisme. De Vos herwerkte de tekst volledig naar de huidige Europese ontwikkelingen. Landen scheiden zich af, grenzen worden gesloten en in de plaats van een levenloze bureaucratie komt een brutale overlevingspolitiek.

De Vos katapulteert niet enkel zijn personages, maar werkelijk heel zijn voorstelling de waanzin in. Hij weet de toon al te zetten met louter de kostuums en de scenografie: de stijve maatpakken worden vervangen door losse, witte uitrustingen en er valt letterlijk een stort naar beneden. Ook het verteltempo en de spelregie volgen. Een prachtig beeld: terwijl Jan Hammenecker, Michaël Pas en Krisjan Schellingerhout vederlicht om hun verlies dansen, worden aan de andere kant van de storthoop Gloucesters ogen uitgestoken. Hoe dieper we de gruwel in duiken, hoe meer De Vos het verhaal met louter beweging en de beeldcompositie begint te vertellen en de spanning via verstilling opbouwt.

Maar die kracht komt pas naar boven wanneer de politieke allegorie naar de achtergrond verschuift. De vraag is dan: wat voegt die nieuwe verhaallaag toe? In feite vertelt De Vos geen reëel relaas over Europa maar probeert hij ongeveer elke ontwikkeling binnen de Europese crisis in de plot van King Lear te passen. Bijgevolg kan hij die echte crisis onmogelijk een overzichtelijke duiding geven noch tot in de kern doorgronden. Wanneer je alles bij elkaar neemt, blijkt de enige boodschap dan ook waanzinnig clichématig te zijn: 'Het is allemaal de schuld van de nationalisten en liberalen, zij richten Europa ten gronde omdat ze enkel op macht belust zijn en een wezenlijke verandering van het systeem in de kiem smoren.'

De politieke reflectie in 'King Lear' is vooral interessant wanneer ze in de vormgeving vervat zit. De Vos werkt zijn voorstelling uit als een confrontatie tussen rationaliteit en waanzin, formaliteit en vitaliteit, beheersing en uitspattende oerkracht. Op die manier reflecteert hij de transitie van een uitgeholde democratie naar een moreel corrupt, destructief populisme. Maar waar de vormgeving die interpretatie op een suggestieve wijze overbrengt, wil De Vos met zijn expliciete herwerking van de tekst en plot te veel zeggen, zonder een gedegen, diepgaande analyse te bereiken. 'King Lear' komt hoogstens over als een oppervlakkig pamflet.

Details Podium
Tekstbewerking en regie: Simon De Vos
Tekst naar: William Shakespeare
Compositie: Stijn Cole
Spel: Simon Boer, Evgenia Brendes, Nona Buhrs, Bram De Win, Jan Hammenecker, Michaël Pas, Kaspar Schellingerhout, Krisjan Schellingerhout, Jobst Schnibbe, Scarlet Tummers
Vormgeving, scenografie en lichtontwerp: Mark van Denesse
Kostuumontwerp: Lies Van Assche, Marie Dries
Bewegingsadvies: Karolien Verlinden
Dramaturgie: Bart Van den Eynde
Productie en technische realisatie: HETPALEIS, Het Zuidelijk Toneel
Datum opvoering:
2017-11-09 00:00:00
Datum premiere:
09/11/2017 u