Het temmen van de feeks (dvd)

Als het podium te klein wordt…

Wie vandaag een theaterzaal binnenstapt om werk van regisseur Ivo van Hove te bekijken, verwacht zich aan grote gevoelens en interessant tekstueel materiaal in een grensverleggend, esthetisch kader. Ooit, tijdens en vlak na zijn opleiding, was van Hove echter nog veel meer een tegendraads theatermaker die de toeschouwer expliciet wou tonen wat die zelf niet eens durfde denken. Zo bracht de man in ‘Het begeren onder de olmen’ (1992) acht koeien op scène die de hele voorstelling lang niets anders deden dan eten, drinken en hun gevoeg doen. Intussen is van Hove wat gemilderd in zijn hang naar provocatie – voor zover die ooit in hem bestaan heeft – maar in ‘Het temmen van de feeks’ uit 2005 haalt de regisseur nog eens het beest in zichzelf en zijn acteurs naar boven.

Het betreft nochtans een tekst van Shakespeare, die van Hove niet actualiseert. Wel laste hij binnen zijn enscenering momenten in waarop de acteurs vrij mochten improviseren. De discrepantie tussen de verfijnde taal enerzijds en de alledaagse lollen aan de andere kant, weet van Hove gaandeweg tot een synergie te brengen die niet wringt. Dat is miraculeus, want loeiharde jump-muziek (‘Komt ‘ie dan he’, jullie welbekend?) in een vloeiende beweging verbinden aan een ontroerend (liefdes)verhaal, kan onmogelijk een sinecure zijn. Het beste wat van Hove de laatste jaren gemaakt heeft, is ‘Het temmen van de feeks’ dan weer niet: daarvoor is de humor soms al te te weinig tactvol. Anderzijds barst de scène van energie en lijkt de Amsterdamse schouwburg bijna te klein voor dit bangelijke spektakel, waarin steeds meer registers worden opengetrokken.

Precies deze voorstelling op dvd uitbrengen, was dus wel degelijk een verstandige zet, niet alleen om deze stap in van Hove’s ontwikkeling als theatermaker voor de eeuwigheid te markeren, maar vooral om een breed publiek ervan te overtuigen dat theater niet per definitie een artificieel construct moet zijn. De personages die deze Shakespeare bevolken, zijn de studenten van vandaag, de wulpse deernes van tegenwoordig, de bezorgde vaders van alle tijden. Theater waarin braaf de regeltjes wordt gevolgd, is van Hove duidelijk te min. Het is dan ook geen verrassing dat de regisseur de grens tussen publiek en spelers helemaal sloopt, eenmaal Hans Kesting de zaal kwaad begint te ondervragen of tussen hen plaatsneemt. Tenslotte gaat het hele stuk over zaken die de toeschouwer perfect herkent.

Met zou de hele uitvergroting ongelukkig of onsmakelijk kunnen noemen, maar de theatrale vitaliteit is niet te schatten. Verpletterend is bovendien het orgelpunt, waarin de voorstelling van Hove-gewijs een emotionele enclave bereikt, een diep ontroerend stil moment waarop van Hove niet nalaat maatschappijkritisch een prik uit te delen. De laatste zinnen, waarin de fenomenale Halina Reijn (die Kesting ruim anderhalf uur van stevig weerwerk dient) de vrouwelijke onderwerping aan de man predikt alsof het een heilig iets betreft, laat zich dan weer niet in ons tijdskader inpassen. Volgens van Hove kan de toeschouwer er zelf de abstracte lading in ontleden, met name dat onvoorwaardelijke liefde tussen twee mensen altijd een mysterie blijft, maar al bij al rammelt dit slot toch wat.

Niettemin heeft de toeschouwer er, aan het einde gekomen, een fantastische en slopende toneelervaring opzitten. De Belgen in de cast, Stef Aerts en Alwin Pulinckx, vallen alweer wat door de mand, maar dat is slechts een kanttekening van mineur belang.

Deze dvd is te bestellen via de website van de Stichting Toneel en Televisie (sttv.nl).

Details Podium-DVD
Regie: Ivo van Hove
Auteur: William Shakespeare
Acteurs: Hugo Koolschijn, Hans Kesting, Fred Goessens, Alwin Pulinckx, Halina Reijn, Dennis Rudge, Eelco Smits, Leon Voorberg, Stef Aerts, Elise Schaap
Foto's: Jan Versweyveld
Ensemble: Toneelgroep Amsterdam
Uitgave: STTV
Location:
Stadsschouwburg Amsterdam