het nieuwstedelijk, ‘Hybris’

Wat heelmeesters niet helen kunnen

Een nationaal meldpunt voor medische fouten: Michel Bafort, gynaecoloog en lid van de nationale raad van de Orde der Artsen, lanceerde het idee een tweetal maanden geleden in diverse media. Te dikwijls belandt een lapsus binnen de medische sector immers in de doofpot. Dokters vrezen gezichtsverlies, verzekeringen financiële claims en ziekenhuizen reputatieschade. Dit ten koste van zowel de individuele patiënt als het integrale gezondheidszorgsysteem, dat uit het analyseren van fouten juist veel aan veiligheid zou kunnen winnen. Een orgaan voor meldingen waarbij de nadruk meer op het potentiële rendement dan op eventuele sancties komt te liggen, lijkt in die zin niet gewoon zinvol, maar ronduit noodzakelijk.

Met ‘Hybris’ heeft theatermaker Christophe Aussems hetzelfde debat over patiëntveiligheid al eerder aangewakkerd. Gebaseerd op interviews met zowel chirurgen als met slachtoffers van medische fouten schreef hij een tekst waarin hij verschillende pijnpunten van het huidige klimaat rondom medische vergissingen te berde brengt. Onmenselijk lange shiften, opereren tegen de klok, verplicht gebruik van nieuwe en dus onbekende materialen, verhullende communicatie met patiënten en onvoldoende feedback voor assistenten in opleiding: Aussems raakt urgente thema’s aan, helaas zonder deze verder uit te diepen. De meeste aandacht besteedt hij immers aan een plot die intrige en ideeën efficiënt tracht te verbinden, maar precies daar rijdt ‘Hybris’ zich vast.

Zo is de fundering van het stuk deficiënt: een hyperventilerende chirurge raakt toevalligerwijs aan de praat met een patiënt die zich op verboden terrein bevindt, waarop ze prompt besluit te verzaken aan haar taken als arts én als moeder om het even over haar leven te hebben, en over het zijne. Quid? Aussems lijkt zich te realiseren dat deze premisse compleet onwaarschijnlijk is, dus stopt hij zijn personages in een glazen kooi – een netjes afgebakende mentale ruimte, eerder metaforisch dan stoffelijk van aard? Hoe het ook zij, wat volgt is een artificiële puzzel waarin de auteur probeert te laten zien dat helden beulen kunnen zijn, maar ook omgekeerd. Het is een welverdiende nuancering voor artsen die ooit een fout hebben gemaakt, want welk aandeel van hun werk verdient wel hulde en waardering?

Niettemin vertoont de tekst tekortkomingen die niet door de vingers te zien zijn. Van hoe weinig zelfinzicht getuigt het wanneer een chirurge op de rand van een zenuwinzinking het destructieve karakter van haar levensstijl miskent? Later geeft hetzelfde personage toch blijk van reflectief vermogen, eenmaal ze wantoestanden op ziekenhuisniveau aankaart: inconsequent, niet? Spijtig is echter bovanal dat Aussems de problematiek niet ten gronde uitspit. Hoe zit het bijvoorbeeld met wurgcontracten tussen specialisten en hospitalen, waardoor minder en dus werkbaar werk onmogelijk wordt gemaakt?

Verder is de schijnbaar kwetsbare typering van de specialiste flagrant onrealistisch. Het slachtoffer, dat zoveel jaar na datum nog steeds dobbert tussen gevoelens van trots, woede, onbegrip en schaamte, komt daarentegen veel menselijker uit de verf. Tom Ternest laveert als acteur moeiteloos tussen een spectrum aan registers. Inge Paulussen heeft echter de neiging het affect stelselmatig op te blazen. Ten slotte wordt het publiek muzikaal ook al niet verwend. De soundtrack van Bert Hornikx en Patricia Vanneste put zich namelijk uit in effectbejag, en sluit in die zin goed aan op de tekst. Opgepompte emotie, maar voorbij het kunstmatige drama? Vrijblijvendheid troef.

Details Podium
Wat heelmeesters niet helen kunnen
Interviews, tekst & regie: Christophe Aussems
Spel: Inge Paulussen, Tom Ternest
Muziek: Bert Hornikx, Patricia Vanneste
Dramaturgie: Els Theunis
Scenografie: Bart Van Merode
Kostuums: Chris Snik
Copyright foto's: Bart Van Merode
Productie: het nieuwstedelijk
Location:
De Expeditie, Gent
Datum opvoering:
2019-11-04 00:00:00