Henri Matisse: the cut-outs, Tate Modern

Niet zomaar knip- en plakwerk

We garanderen je één ding: nadat je de cut-outs van Henri Matisse gezien hebt, zal je collagekunst in een volledig ander daglicht plaatsen, of je nu fan bent of net niet. De werken van Matisse zijn ronduit geweldig. Hoewel dat uiteraard persoonlijke smaak is, is de tentoonstelling die Tate er rond gebouwd heeft een pareltje van formaat.

Hoe we een week voordien nog vol verbazing naar het knip- en plakwerk van ons driejarig nichtje stonden te staren, zo verbazen we ons deze week over Matisses geestensbevrijdende werken in Tate Modern. De dikke darmoperatie die hij in 1941 onderging, duwde hem in een rolstoel en verplichtte hem op een andere manier na te denken over kunst en het maken van kunst. Wat algemeen als een soort verkooiing wordt opgevat, zag Matisse als een tweede leven om zijn geest de vrije loop te laten. De laatste jaren van zijn leven spendeerde hij aan het maken van soms kathedraalhoge collagewerken.

Matisse lijkt met zijn waterverfknutsels een loopje te nemen met de 'serieuzere' kunsttakken van zijn generatie, toch is niets minder waar. Alsof hij zijn vrije geest ontdoet van elke vorm van vastketening, zo ontbindt hij de duivels die hem nog resten in een explosie van kleur en vorm. Het is een zwierig carnaval voor je hersenen, een van de muren spattende speeltuin voor je ogen, en het resulteert in een vereenzelvigende bevrijding van je geest.

Naarmate je verder doordringt in de tentoonstelling daagt het je hoe ijverig de kunstenaar op leeftijd was in de laatste jaren van zijn leven. Naast de kunstwerken worden schrijfsels, eerder hersenspinsels, van Matisse geplaatst. Poëtische stukjes tekst, telkens refererend aan een bijhorende collage, allen gebundeld in een boek.

Het lijkt bijna alsof je een beeldende samenvatting van zijn leven doorwandelt, letterlijk dan. Elk schilderij heeft een ander ritme, danst voor je ogen weg of springt van de ene hoek van de zaal naar de andere. De stukken groeien telkens in schaal, evenredig met de kwaliteit en serieuziteit waarmee de kunstenaar te werk ging en ontknopen op het einde in oogsnoepjes die je niet vlug zal vergeten.

We onthouden vooral de zaal waarin het interieur van Matisses villa in Zuid-Frankrijk gekopieerd wordt. Geloof ons, als je een beetje into Matisse bent, dan staar je een half uur lang naar de veelheid van kleuren en vormen die samengebracht wordt op één muur: rusteloze zielen worden er onwerkelijk rustig van. Rustige zielen dan weer dooreengeschud. Ook het werk The Snail mag je niet over het hoofd zien.

De expo vormt een mooie finale memoire aan een fauvistische kunstenaar die de controverse van zijn tijd niet schuwde. Zeker een bezoekje waard.

Details Expo