De Munt, ‘Mitridate, Re di Ponto’

Opera als laboratorium

We leven in tijden van angst. Althans, dat wordt gezegd. Er moet maar een vliegtuig neerstorten of een etmaal na de feiten zit een terreurspecialist op de openbare omroep al te speculeren over eventueel kwaad opzet. Angst is wat de media creëren door met minuscule hoeveelheden informatie verhalen te construeren die bang maken. Is het niet schandalig dat zelfs de VRT niet de gevoeligheid heeft om af te wachten tot onderzoek een licht op de gebeurtenissen werpt, vooraleer zich aan de wildste hypothesen over te leveren? Maken niet alle kanalen die willen teren op primitieve sensatie zich schuldig aan datgene dat terroristen willen? Moeten onze media ons niet beschermen in plaats van angst te induceren?

Met ‘Mitridate, Re di Ponto’, de opera die Mozart op veertienjarige leeftijd componeerde, heeft bovenstaande overpeinzing op het eerste zicht niets te maken. Of toch? Het regisseursduo Jean-Philippe Clarac en Olivier Deloeuil, bezielers van het multidisciplinaire collectief Le Lab, grijpt het libretto immers aan om kritiek uit te oefenen op de wijze waarop de media een eigen werkelijkheid construeren. Een werkelijkheid die vaak meer choquerend en meer breaking is. Met slim gemonteerde, suggestieve beelden op diverse schermen in de zaal, wordt de toeschouwer aan het parallelle universum van de journalistiek herinnerd. Het reële politieke toneel blijkt echter keer op keer genuanceerder dan de dramatische inkijk die de huiskamers bereikt.

Conceptueel verbindt Le Lab het historische kader van de opera aan de wereld van vandaag. Mitridate die als koning van Pontus wil verhinderen dat zijn rijk ten prooi valt aan de zogeheten Roman Union: het wordt een metafoor voor nationalistische strekkingen die zich verzetten tegen het ideeëngoed van een eengemaakt Europa. Nadat Mitridate de fabel van zijn overlijden de wereld heeft ingestuurd, wordt in Brussel een zogezegd Europees crisisberaad gehouden. Aspasia, de Griekse verloofde van wijlen de koning, draaft op als vertegenwoordigster van haar failliete vaderland. Zij wordt opgeëist door de beide zonen van Mitridate, waarvan de een de kant van de eenmaking met Rome kiest en de ander trouw blijft aan de soevereine idealen van zijn vader.

Veel verder worden de gelijkenissen met de actualiteit eigenlijk niet doorgetrokken, om de simpele reden dat het libretto dat niet toelaat. De enscenering doet kortom weinig meer dan knipogen naar de recente geschiedenis van Europa, wat hier en daar ontgoocheling veroorzaakte. De sterkte van deze regie is nochtans dat ze geen politiek pamflet wordt. Bovendien slaagt het team achter deze productie erin om de komische karakteriseringen van de personages even doeltreffend in de verf te zetten als de dramatische potentie van de plot. Dat de makers met de slogan ‘Save Pontus, change Europe’ onder woorden brengen dat de Europese mentaliteit niet langer de kwaal, maar de redding moet zijn voor de afzonderlijke lidstaten, is verstandig, zonder meer concrete ideeën te willen opdringen.

Christophe Rousset dirigeert een vinnig Muntorkest, dat verfijnd communiceert met een al bij al voortreffelijke cast. Lenneke Ruiten is niettemin de enige die zich echt kan onderscheiden. Haar intense vertolking wordt namelijk nooit een karikatuur. Dat er geen nieuw Europa uit deze opvoering wordt geboren, is overigens evident. De makers voorzien een fris kader dat de toeschouwer zelf aan het denken zet. Opera als laboratorium, het is en blijft een uitzonderlijk genoegen.

Details Podium
Veranderen om te behouden
Muzikale leiding: Christophe Rousset
Regie & kostuums: Jean-Philippe Clarac & Olivier Deloeuil > Le Lab
Decors & belichting: Rick Martin
Video: Jean-Baptiste Beïs
Artistieke medewerking: Lodie Kardouss
Zang: Michael Spyres, Lenneke Ruiten, Myrtò Papatanasiu, David Hansen, Simona Šaturová, Sergey Romanovsky, Yves Saelens
Foto's: Bernd Uhlig
Orkest: Symfonieorkest van de Munt
Location:
Muntpaleis, Tour & Taxis
Datum opvoering:
2016-05-19 00:00:00
Datum premiere:
05/05/2016 u