De Munt, ‘Lucio Silla’

Menswording van een onmens

Een aanzienlijk deel van Mozarts opera-repertoire geldt tegenwoordig als onsterfelijk classicistisch erfgoed. Heel wat jeugdwerken staan echter in de schaduw van die schitterende creaties. Zonder als immatuur bestempeld te kunnen worden, behoort ‘Lucio Silla’ tot Mozarts minder sprankelende werken. De schriftuur is bij momenten weliswaar van een macaber gewicht dat reeds aankondigt dat de auteur een decennium later de funderingen van de 19de -eeuwse romantiek zal graven. Toch bedient de componist zich nog van typische formules. Het publiek heeft dan ook alle belang bij een dirigent die de muzikale dramaturgie ten volle exploreert. Bij Antonello Manacorda, de estheet en detaillist die de nieuwe productie in De Munt in goede banen leidt, is de partituur alleszins in piekfijne handen.

Manacorda haalt met orkest en zangers alles uit het stuk. Tot in het extreme worden fraseringen minutieus nageleefd. Ritmiek wordt spitant aangewend, net als de harmonie in functie van het grote affect. Haast gefluisterde recitatieven, volbloed aria's en kwetsbare colaraturen: het spectrum dat de componist heeft willen bestrijken, komt ideaal tot zijn recht. Een uitgelezen reeks zangers die gelijkmatig vertolken, profiteren van het feit dat de dirigent het potentieel aan pathos maximaliseert. De zangers mogen als spelers dan wel steken laten vallen, vocaal genereert het sextet op de bühne wel degelijk spektakel.

Het despotische portret van Lucio Silla dat vanuit de muziek eerder conventioneel gestalte krijgt, wordt door regisseur Tobias Kratzer sfeervol naar de scène vertaald. Meer dan een immoreel monster is Silla in deze versie een kind dat de wereld vanuit een ivoren toren gadeslaat, telescoop incluis. Mensen zijn als poppen voor hem, of anders gezegd: de psychologie van diegenen die hem omgeven moet gehoorzamen aan zijn wil. Elke handeling die niet strookt met zijn spelregels, botst op onbegrip. Schuilt daar kwaad in, of vooral een onderontwikkeld ethisch kompas? Wat voor dat laatste pleit, is dat Silla's inwonende zus in een infantiel stadium is blijven steken. Zij is het die ostentatief de kinderlijkheid belichaamt die bij Silla door de camouflage van zijn machtspositie verborgen blijft.

Een vrouwenlichaam blijkt voor Silla overigens een ondragelijke realiteit, een provocerend symbool van autonomie. Dat de dictator in het laatste bedrijf dankzij de spiegel (gevormd door zijn video’s) inziet dat hij de integriteit van anderen niet zomaar kan schaden, is hartroerend. Zijn eigen tekort aan humaniteit, dat hij via de liefde tussen Giunia en Cecilio leert kennen, heft hij op door zijn burcht te verlaten, of beter gezegd: door de ander toe te laten in de beslotenheid van zijn imaginaire fort. Tot dan toe was de buitenwereld slechts het decor van zijn absolutistische neigingen. Dat de menswording van de onmens zich situeert in fysieke nabijheid van diegenen die tot voor kort zijn vijanden waren: het is een scenisch detail dat Silla’s vraag om vergeving des te brozer maakt.

Het introduceren van vampieren en het gegoochel met hersenspinsels is niettemin een vergissing. Kratzer vergroot het morbide en onwereldse karakter van zijn regie hiermee uit, maar met welk doel voor ogen? Hij tilt het libretto naar een magisch register waarin de morele omwenteling aan het slot moeilijk kan aarden. Ondanks deze bedenkelijke accenten en ondanks de stramme acteerprestaties maken de esthetische homogeniteit en vooral het muzikale raffinement deze 'Lucio Silla' echter tot een lovenswaardige opvoering.

Details Podium
Menswording van een onmens
Muzikale leiding: Antonello Manacorda
Regie: Tobias Kratzer
Decors & kostuums: Rainer Sellmaier
Belichting: Reinhard Traub
Video: Manuel Braun
Dramaturgie: Krystian Lada
Koorleider: Martino Faggiani
Zang: Jeremy Ovenden, Lenneke Ruiten, Anna Bonitatibus, Simona Šaturová, Ilse Eerens, Carlo Allemano
Foto's: Bernd Uhlig
Orkest & koor: Symfonieorkest en koor van de Munt
Location:
De Munt
Datum opvoering:
2017-10-29 00:00:00
Datum premiere:
29/10/2017 u