De Munt, ‘Hertog Blauwbaards burcht & De wonderbaarlijke mandarijn’

De blik als metafysisch instrument

"Jullie kijken, ik kijk naar jullie", zo leidt een minstreel Béla Bartóks enige opera in. Het is een uitnodiging om ‘Hertog Blauwbaards burcht’ als spiegel te beschouwen. Het libretto beschrijft hoe Judith haar minnaar Blauwbaard al diens geheimen ontfutselt, hetgeen de liefde tussen beiden onmogelijk maakt. Gekoppeld aan de exuberante pantomime ‘De wonderbaarlijke mandarijn’ wordt in De Munt onderzocht hoe zijn en zien zich onderling verhouden.

In ‘Hertog Blauwbaards burcht’ kan verliefdheid zich pas ontpoppen tot liefde vanuit het kennen van de ander – een queeste die tot mislukken gedoemd blijkt. Doorheen ‘De wonderbaarlijke mandarijn’, waarin het titelpersonage ondanks zware verwondingen pas kan sterven wanneer een prostituee hem liefde geeft, staat zinnelijkheid voorop. In de optiek van liefde als tweedeling tussen weten en voelen, zijn beide werken complementair. Het kijken zelf debiteert regisseur Christophe Coppens evenwel als rode draad.

"Tout autre est un autre moi-même", aldus wijlen Maurice Merleau-Ponty. In Coppens’ fabelachtige decor is Blauwbaards burcht een labyrint van spiegelende oppervlakken. De beminden kunnen elkaar inspecteren noch aanraken, maar zichzelf ziet Judith overal opduiken. Is de onbereikbare Blauwbaard in deze context geen construct van haar verbeelding – een mythe die ze eerst creëert en vervolgens verwoest vanuit een geruchtenmolen die ze zelf werkelijkheid laat worden? Blauwbaard blijkt op zijn beurt een gebroken man die bezwijkt onder wat de buitenwereld van hem gemaakt heeft. De blik is kortom allesbepalend: hij is profetisch (Blauwbaard), destructief (Judith) en constitutief (het publiek).

Het waarnemen staat ook in ‘De wonderbaarlijke mandarijn’ centraal. Wat is een erotische beleving anders dan een ogen-blik van intrusie, een manifestatie van de ander als verlengstuk van het persoonlijk verlangen? In het bordeel waar de handeling plaatsgrijpt, boetseren mannen meisjes conform hun fantasie. Het duo dat de komst van de mandarijn vooraf gaat, kleedt de prostituees aan in plaats van uit.

De mandarijn laat de prostituee evenwel haar gelaat ontmoeten – noem het een doorwerking van het thema kijken en bekeken worden. Dat treffen is de (h)erkenning van de mens als mens, en is het niet precies deze revelatie die Judiths geliefde door haar veelvuldige projecties ontzegd wordt? Met een kus als opperste daad van humaniteit schenkt de prostituee de mandarijn zijn Liebestod, terwijl Blauwbaard als fantoom aan de poort van het bordeel opdoemt.

Inhoudelijk smeedt Coppens verbanden, terwijl hij vormelijk de ambivalentie accentueert. ‘Hertog Blauwbaards burcht’ ziet er zuinig maar esthetisch uit, terwijl ‘De wonderbaarlijke mandarijn’ baadt in een kleurrijke scenografie vol surreële franjes. In dit laatste werk gaat de regisseur overigens niet strikt choreografisch te werk, wat een bevrijdende geste is. Zowel de beeldtaal als de orkestratie kunnen voor zich spreken, en daar maakt Alain Altinoglu dankbaar gebruik van.

De chef-dirigent maakt van ‘Hertog Blauwbaards burcht’ een fonkelend spiegelpaleis, zo transparant dat het delicate compositorische weefsel perfect aanschouwelijk wordt gemaakt. De omlijsting voor de kwetsbare stemmen van Nora Gubisch en Ante Jerkunica had niet beter kunnen zijn. Doorheen ‘De wonderbaarlijke mandarijn’ wordt dan weer de klasse van de afzonderlijke pupiters geëtaleerd. Wat de musici niet aan volume in huis hebben, compenseren ze met raffinement.

Wonderbaarlijk? Zelden was dat woord zo goed op zijn plaats.

Details Podium
De blik als metafysisch instrument
Muzikale leiding: Alain Altinoglu
Regie & kostuums: Christophe Coppens
Decors: Christophe Coppens, I.S.M.Architecten
Belichting: Peter Van Praet
Video: Jean-Baptiste Pacucci, Simon Van Rompay
Koorleiding: Martino Faggiani
Stem: Gábor Vass
Zang: Ante Jerkunica, Nora Gubisch
Mime: Vincent Clavaguera-Pratx, Merche Romero, Brigitta Skarpalezos, Dan Mussett, Norbert De Loecker, Amerigo Delli Bove, James Vu Anh Pham
Foto's: C. Van der Burght
Orkest & koor: Symfonieorkest en koor van de Munt
Location:
De Munt
Datum opvoering:
2018-06-08 00:00:00
Datum premiere:
08/06/2018 u