De Munt, ‘Don Pasquale’

Buffa met bravoure

Binnen Donizetti’s ruim zeventig opera’s tellende oeuvre springen er enkele titels onmiskenbaar bovenuit. Van ‘Lucia di Lammermoor’ tot ‘L'elisir d'amore’: liefhebbers raken het maar niet eens over welk werk al het andere naar de kroon steekt. Voor Alain Altinoglu is de keuze echter snel gemaakt. De chefdirigent van De Munt vindt dat Donizetti de gemeenplaats van de buffastijl met ‘Don Pasquale’ moeiteloos heeft overstegen, verwonderlijke genoeg door schijnbaar stereotiep met de idiomatische principes  aan de slag te gaan.

Onder een oppervlaktelaag die baadt in lichtvoetigheid, ligt inderdaad een uitzonderlijke lyrisch-dramatische luister verscholen. Altinoglu haalt deze diepere bodem met veel flair naar boven, waardoor het orkest meer dan de zangers een glansrol opeist. Een verademing is het: een Donizetti die de gemakkelijke persiflage schuwt, maar juist ontwapent met een delicaat geconcipieerde mengeling van kolder en raffinement.

Vocaal nodigde De Munt voor haar eindejaarsproductie enkele spraakmakende figuren uit, hoewel het vooral spelenderwijs is dat de cast haar superioriteit bewijst. De stemmen verhouden zich niet feilloos tot het orkest, wat doet vermoeden dat dirigent en zangers hun respectievelijke interpretatieve keuzes onvoldoende aan elkaar hebben kunnen aftoetsen. Het team op de bühne compenseert dat echter door personages neer te zetten die het midden houden tussen kwetsbaar en grotesk.

Regisseur Laurent Pelly heeft uitstekend aangevoeld dat wat in libretto en muziek besloten ligt niet door de megafoon hoeft gehaald te worden. De Fransman bewaart een evenwicht tussen slapstickachtige grappen en meer subtiele spitsvondigheden, exquis gedoseerd zodat ze de partituur nergens in de weg zitten.

Sinds de creatie van ‘Don Pasquale’ is er veel geschreven over de menselijkheid achter de protagonist. Pelly probeert de ziel van het vernederde personage niet via het karakter zelf uit te beelden, maar veeleer via het kader rondom. Wanneer de leefwereld van de oude man in het derde bedrijf bijvoorbeeld letterlijk op zijn kop wordt gezet, blijkt hij een hulpeloos kind dat meer mededogen afdwingt dan mogelijk lijkt binnen de plaisanterie van het libretto.

Eigenlijk toont Pelly zijn klasse net als Donizetti in details die het schijnbaar klassieke ambachtswerk uitdiepen. Ondanks de vaste ingrediënten qua psychologie en handeling is deze ‘Don Pasquale’ veel meer dan een vakkundig geregisseerde deurenkomedie, omdat Pelly regelmatig een loopje neemt met de ongeschreven wetten van de traditionele dijenkletser.

Zo is de grootste en enigszins onverwachte troef van deze productie dat de verbeelding erin een plaats krijgt. Hoe vaak wordt ‘Don Pasquale’ muzikaal herleid tot een spektakel vol melodisch vuurwerk, in een mise en scène die er alles aan doet om de haast formulematige afwikkeling als legitiem komisch voor te stellen? Pelly gaat tegen die tendens in door met een minimum aan middelen een bijna sprookjesachtige eenvoud te bereiken die theatraal aandoet, maar via kunstmatige effecten wel degelijk de meest elementaire gevoelige snaren raakt.

Ook Altinoglu ontroert ten slotte met niets dan uitgelezen keuzes. Onder zijn baton hoeft de partituur niets meer te bewijzen. Integendeel fonkelt ze op onvermoede momenten, in de spreekwoordelijke punten en komma’s van de compositorische schriftuur. Alles opgeteld is deze ‘Don Pasquale’ dus een innemend orgelpunt van een jaar waar De Munt met trots op mag terugblikken.

Details Podium
Buffa met bravoure
Muzikale leiding: Alain Altinoglu
Regie & kostuums: Laurent Pelly
Decor: Chantal Thomas
Belichting: Duane Schuler
Koorleider: Martino Faggiani
Zang: Michele Pertusi, Lionel Lhote, Joel Prieto, Danielle de Niese, Alessandro Abis
Orkest & koor: Symfonieorkest en koor van de Munt
Met medewerking van: Kooracademie van de Munt
Location:
De Munt
Datum opvoering:
2018-12-21 00:00:00
Datum premiere:
09/12/2018 u