De Munt, ‘Don Giovanni’

Dader als slachtoffer

Behoeft Mozarts Da Ponte-trilogie een introductie? Allicht niet. De legendarische samenwerking tussen componist en librettist leverde drie formidabele opera’s op, die wereldwijd geregeld de affiches halen. Omdat ‘Le nozze di Figaro’, ‘Così fan tutte’ en ‘Don Giovanni’ geen narratief geheel vormen, is het echter niet gebruikelijk ze als drieluik op te voeren. Onder impuls van intendant Peter de Caluwe is de integrale triptiek evenwel in De Munt te horen en te zien, opgevat als een hedendaags onderzoek naar de verhouding tussen identiteit en seksualiteit.

Regisseurs Jean-Philippe Clarac en Olivier Deloeuil, beter bekend als Clarac-Deloeuil > le lab, comprimeren de handeling tot een dag en een nacht in een Brussels appartementsblok, waar personages uit de drie opera’s elkaar kruisen. Dat nodigt uit om het gevoelsmatig en thematisch verwantschap tussen de afzonderlijke werken nader te exploreren. Met herkenbare kleuraccenten, synchroon gespeelde scènes en aria’s die over uiteenlopende karakters worden verdeeld, maakt het regisseursduo van de raakvlakken tussen de verhalen een fascinerend gegeven. Vraag is evenwel hoe ver de transpositie anno 2020 kan en mag gaan.

Eigenlijk stouwen Clarac en Deloeuil hun enscenering vol met interpretatieve excessen. Masetto als tatoeëerder, een Zerlina met een migratie-achtergrond en queer in alle vormen en maten: de makers wilden blijkbaar elke niche van het maatschappelijke spectrum belichten, met als gevolg dat de plot in anekdotiek verzandt. Nochtans opent het 21ste-eeuwse discours interessante denkpistes. Zo leidt Don Giovanni aan een oogziekte, en markeert elke vrouwelijke verovering een stap richting toenemende blindheid. Vanuit het idee dat de man moet voelen wat hij niet meer kan bekijken, wordt zijn pathologisch libido een bijproduct van een kwetsuur in zijn menselijkheid.

Het orgelpunt wordt in deze optiek een zelfdestructie verwezenlijkt vanuit het kijken. Blindheid betekent immers het einde van hedonisme zoals Don Giovanni dat kent. Daarnaast is ook de reïncarnatie van Il Commendatore intrigerend. Clarac en Deloeuil voeren aan het slot een genderfluïde persona op, een symbool dat het failliet van Don Giovanni’s strikt mannelijk aanvoelen van seksualiteit afkondigt. In een wereld die niet meer geschoeid is op de ongeschreven wet dat mannen vrouwen simpelweg tot prooi kunnen maken, is er voor het titelpersonage geen plaats meer.

Een boeiend intellectueel discours dus, al draagt de mise-en-scène inconsistenties met zich mee. Als Don Giovanni als patiënt en dus als slachtoffer wordt geportretteerd, waarom wordt hij dan als nachtclubuitbater gedemoniseerd? En dat Donna Elvira, gepromoveerd tot oogarts, in latexoutfit een erotisch nummer opvoert? Het is een verkrampte poging om modern te zijn, net als het opvoeren van radicale feministen, een pandoering met sm-zweepjes en video-projecties die intriges expliciet aan elkaar knopen. Dit alles leidt spijtig genoeg af van Da Ponte’s vragen rondom lust en verlangen.

Antonello Manacorda staat echter garant voor een geraffineerde directie. Vooral in de meer melancholische passages, waarin hij de zangers tot een uitzonderlijk soort intimiteit beweegt, onderscheidt hij zich. Bovendien bewaakt het Muntorkest de schwung van het libretto, met voldoende dramatische slagkracht en met fijnbesnaarde recitatieven. De cast mag er dan een zijn zonder heuse uitschieters, muzikaal sleept deze productie mee. Visueel-interpretatief is dat niet anders, al geldt de aloude boutade dat minder vermoedelijk meer had opgeleverd.

Details Podium
Dader als slachtoffer
Muzikale leiding: Antonello Manacorda
Regie & kostuums: Jean-Philippe Clarac & Olivier Deloeuil > Le Lab
Decor: Rick Martin
Belichting: Christophe Pitoiset
Video: Jean-Baptiste Beïs, Timothée Buisson
Artistieke medewerking: Lodie Kardouss
Grafiek: Julien Roques
Dramaturgie: Luc Bourrousse
Koorleider: Alberto Moro
Cast: Alessio Arduini, Riccardo Novaro, Björn Bürger, Lenneke Ruiten, Sophia Burgos, Simona Šaturová, Juan Francisco Gatell, Alexander Roslavets, Ginger Costa-Jackson, Rinat Shaham, Iurii Samoilov, Yves Saelens, Caterina Di Tonno
Foto's: La Monnaie / De Munt - Karl Foster
Orkest & koor: Symfonieorkest en koor van de Munt
Location:
De Munt
Datum opvoering:
2020-02-22 00:00:00
Datum premiere:
22/02/2020 u