De Munt, ‘De gouden haan’

Feit, fictie en een feeëriek fenomeen

Wie herinnert zich niet de feeërieke ‘Cendrillon’ waarmee De Munt in 2011 afzwaaide? De visuele signatuur van Laurent Pelly en de waaier aan muzikale details waar Alain Altinoglu borg voor stond: het resulteerde in een hartverwarmende eindejaarsproductie. Dat regisseur en dirigent opnieuw de handen in elkaar sloegen, is kortom goed nieuws. Rimski-Korsakovs ‘De gouden haan’ mag dan wel van een andere orde zijn dan Massenets ‘Cendrillon’, het duo speelt wederom dezelfde troeven uit.

Wat niemand bij zijn eerste passage in De Munt kon voorspellen, was dat Altinoglu er vijf jaar later tot muziekdirecteur zou worden benoemd. Sommigen reageerden bij de bekendmaking van dat nieuws enigszins ontgoocheld, gezien Altinoglu zich niet kon beroepen op een palmares vergelijkbaar met dat van zijn voorganger, Ludovic Morlot. Dat hoeft echter niet te betekenen dat Altinoglu zich minder zal engageren. Wel integendeel. Dat de dirigent bij wijze van entr’acte tussen het tweede en het derde bedrijf neerzijgt aan het klavier om zich over Efrem Zimbalists concertfantasie gebaseerd op ‘De gouden haan’ te ontfermen, spreekt boekdelen.

Als Altinoglu ergens in gelooft, dan is het schoonheid dankzij passie. Hoewel het in het aan omgevingsgeluiden overgeleverde Muntpaleis niet evident is om de aandacht van het publiek tijdens de ouverture reeds volledig op te eisen, is dat voor hem blijkbaar een koud kunstje. Frasering, balans, karakter, transparantie: het Muntorkest blinkt over de integrale lengte van de opera uit met een tegelijk ontspannen en avontuurlijke uitvoering. Voortdurend beschrijven dirigent en musici een pendelbeweging tussen humor en tragiek, ironie en ernst, lichtheid en zwaarte. Ideale omstandigheden dus voor een performante reeks zangers, die door Pelly prettig-expressief op de bühne worden gebracht.

Het libretto, dat teruggrijpt op een parabel van Aleksandr Poesjkin, laat zich niet in een bepaald tijdvak situeren. Pelly doet er dan ook goed aan om de opera in een geësthetiseerde context te benaderen, een kader waar tijd geen vat op heeft. De monumentale verveling van een leven als almachtige tekent zich in de eerste akte af tegen een monochroom decor. In het tweede bedrijf verplaatst de actie zich naar de grenzen van het rijk, waar de tent van de tsarina van Sjemacha er uitziet als een vervelde huid op een nog altijd even dor oppervlak. Dat de natie geen vrucht zal dragen, is van de pekzwarte ondergrond af te lezen.

De tsarina, opgevoerd als een manipulatief serpent, verschijnt in de finale zij aan zij met de tsaar, die Pelly al slapend in een tot bed omgebouwde tank laat binnenrijden. Het is een schitterend beeld waarin genadeloze machtswellust en volslagen inertie elkaar raken. Om het tableau ten volle te laten inwerken, wordt de handeling vertraagd en ontspint de partituur het narratief. Klank en beeld vinden elkaar blindelings, waarna Pelly de fabel slim afschildert als een literaire voorbode van de nakende revolutie. Tsaristisch Rusland, gesymboliseerd door een romantisch zicht op de Pokrovkathedraal, komt (letterlijk) ten val, en wat blijkt? Dat de arbeidersklasse klaarstaat om een nieuwe orde te installeren.

Het einde van één tsaar betekent tegelijk het einde van een honderdduizendvoud aan doodgewone mensen – of hoe de laatste seconden van de opera een geschiedkundig perspectief toevoegen. Van het tijdloze naar een frappante historische dimensie, het is hoe deze enscenering feit en fictie behendig met elkaar verweeft.  

Details Podium
Feit, fictie en een feeëriek fenomeen
Muzikale leiding: Alain Altinoglu
Regie & kostuums: Laurent Pelly
Decor: Barbara De Limburg
Belichting: Joël Adam
Choreografie: Lionel Hoche
Medewerking kostuums: Jean-Jacques Delmotte
Koorleiding: Martino Faggiani
Zang: Pavlo Hunka , Venera Gimadieva, Alexey Dolgov, Konstantin Shushakov, Alexander Vassiliev, Agnes Zwierko, Alexander Kravets, Sheva Tehoval, Sarah Demarthe, John Manning, Marcel Schmitz, Marc Coulon
Foto's: Matthias Baus
Orkest & koor: Symfonieorkest en koor van de Munt
Location:
Muntpaleis, Tour & Taxis
Datum opvoering:
2016-12-18 00:00:00
Datum premiere:
13/12/2016 u