De Blauwe Route, Villa Empain

Nog een kleine maand valt in Villa Empain de expo ‘De Blauwe Route’ te bezichtigen. Deze villa is een magnifiek staaltje art deco-architectuur, die sinds 2007 eigendom is van de Fondation Boghossian en sindsdien als een ‘centrum voor kunst en dialoog tussen de oosterse en de westerse culturen’ dienst doet. Ook de huidige expo belicht een aspect van deze dialoog en zoals de titel al doet vermoeden, kan de focus van de tentoonstelling op een kaart worden aangeduid. De curatoren hebben namelijk onderzocht hoe kunstenaars en ambachtslui door de eeuwen heen hebben geput uit de brandhaard aan creativiteit die de Zijderoute al van oudsher is. Om die focus enigszins terug te brengen tot een schaal die past binnen de stemmige ruimtes van Villa Empain, werd deze historische invalshoek daarenboven vernauwd tot de visuele aantrekkingskracht van de kleur blauw.

Dat dit heldere opzet niet al te strikt moet worden begrepen, valt al snel op. Zo lijkt de blauwe kleur van de lucht en de zee eerder bijkomstig in een politiek geladen kunstwerk als ‘Angel 1’ (2006) van Cui Xiuwen. Ook andere kunstenaars, zoals Mehdi-Georges Lahlou en Mahmoud Hojeij, laten zich verleiden door politieke stellingnames en kunnen evenmin tot de ontdekkingen van de expo gerekend worden. Sterker is dan weer de reeks ‘China’ (2012) van Raed Yassin, die de kijker op het verkeerde been zet door zeven belangrijke episodes uit de Libanese burgeroorlog te camoufleren in het porseleinblauwe glazuur van evenveel Chinese vazen. Yee Sookyung is nog zo’n kunstenaar die op een interessante manier omspringt met de traditie. Haar ‘Translated Vase’ (2012) is een uitdijende keramiekwolk die tegelijk licht en zwaar en zo geen van beide is.

De creatieve kracht van de Zijderoute wordt vooral benaderd door de vele vazen, architectuurelementen en kledingstukken die her en der opgesteld staan. Hoewel geografie een belangrijke rol speelt in het weinig overtuigende werk van Russel Crotty, Fayçal Bahriche en Nicola L., hebben enkel Paul Wallach en Arlette Vermeiren die historische route verbeeld. Vermeirens ‘PO.MO.ExO. La Route Bleue’ (2013) bijvoorbeeld is een weelderig en fragiel wandtapijt van snoep- en fuitpapiertjes, dat sterk aanleunt bij het werk van El Anatsui. De kleur blauw is dan weer een thema dat duidelijk meer mogelijkheden biedt. Yves Klein kon in dat verband uiteraard niet ontbreken en ook de aanwezigheid van Anish Kapoor verrast niet. Beiden bezingen ze de vibrerende vitaliteit van het korrelige blauwe pigment. Het anders bedwelmende aura van Kapoors ‘Untitled’ (2000) wordt evenwel volledig geneutraliseerd door de glazen vitrinekast, waarin het werk ontzield hangt, en ook Kleins ‘L’Esclave mourant d’après Michel Ange’ (1962) is ietwat ongelukkig gepresenteerd. 

Kapoor en Klein zijn overigens niet de enige kleppers die in ‘De Blauwe Route’ te zien zijn. Ook verbluffend werk van Joan Miro en Pierre Alechinsky kreeg een plaats. In een expo die dreigt te verzanden in middelmatigheid, zijn het vooral zij die het niveau weten op te krikken. Ze krijgen daarbij hulp van Ban Hai Ja en Platon Alexis Hadjimichalis, twee kunstenaars die met respect en bewondering gebruikmaken van de majestueuze pracht die de natuur biedt en zo een welgekomen uitzondering vormen op de zelfverheerlijking die de hedendaagse kunstwereld al te vaak kenmerkt. Minder sterk dan 'Turbulenties II', de vorige expo, maar toch zeker de moeite waard.

(De Blauwe Route: Reizen en schoonheid van de Middellandse Zee tot China is nog tot 9 februari te zien in Villa Empain, Brussel)

Details Expo