Ballet Vlaanderen, 'Spartacus'

Rebellie van de weelderigheid

Een slavenopstand in het oude Rome gezien door een Russische lens en gebracht door de dansers van Ballet Vlaanderen. ‘Spartacus’ mag dan wel een uiterst klassiek ballet zijn, de productie trekt enkele boeiende registers open die doorheen de voorstelling met elkaar in dialoog gaan. Het verhaal van de Tharcische held die een revolutie van gladiatoren en slaven opzette, werd door het Sovjetregime opgepikt om de vijftigste verjaardag van de Oktoberrevolutie te vieren. Vandaag kijkt het publiek met andere ogen naar de vertelling en maken vooral de prestaties van de dansers indruk, eerder dan de revolutionaire thematiek.

Choreograaf Joeri Grigorovitsj viert dit jaar zijn negentigste verjaardag en wordt over de hele wereld gevierd voor zijn werk. Hij leidde dertig jaar lang het Bolsjoi Theater, waar hij het keurslijf van het USSR-ballet nieuw leven inblies. Zijn ‘Spartacus’ ging in première in 1968 en tourt nog steeds de wereld rond. Ballet Vlaanderen is na het Staatsballet van München nog maar het tweede westerse gezelschap dat het stuk mag dansen. De Russische aanpak is niet alleen voor de dansers, maar ook voor de toeschouwer even wennen.

‘Spartacus’ is narratief en bombastisch ballet dat weinig aan de verbeelding overlaat, feeërieke kostuums, een talrijk corps de ballet met klassieke decors en attributen inbegrepen. Het melodramatische stuk speelt met eeuwige thema’s als onverwoestbare liefde en de zoektocht naar vrijheid, maar vindt een eigen stem in de lyrische momenten van de hoofdpersonages. Spartacus wordt op de slavenmarkt brutaal gescheiden van zijn geliefde Phrygia, die tot de entourage van de Romeinse bevelhebber Crassus gaat behoren en door hem het hof wordt gemaakt. Dat is tegen de zin van Aegina, een van Crassus’ gezelschapsdames, fascinerend neergezet door Nancy Osbaldeston, die de veldheer voor zich wil winnen.

De vrouwelijke hoofdrollen brengen motieven van verleiding en verraad met zich mee, maar bieden met hun broze solo’s ook een dankbaar tegengewicht voor het kordate gladiatorengeweld. De bonte muziek van de Armeense Aram Katsjatoerian vormt het fundament van de voorstelling en draagt de dansers zowel in de energieke ensemblestukken als in de meer gevoelige monologen.

Ondanks de sentimentele ondertoon is ‘Spartacus’ in de eerste plaats Russisch krachtpatserballet. De choreografie is uitbundig, maar strak en vereist daarom een uitzonderlijke techniek en discipline. De dansers worden tot uitputting gedreven, maar stellen niet teleur. De mannen imponeren met snel opeenvolgende sprongen en gegoochel met zwaarden, schilden en vlaggenstokken, terwijl de dames precies spitsenwerk en vele pirouettes tot een goed einde brengen. De duetten met complexe lifts zijn overweldigend en de Russische Ivan Vassiliev zet zijn rol als Spartacus neer met een buitengewone kracht en nauwkeurigheid.

In tegenstelling tot de moderne stukken die Ballet Vlaanderen al op de planken bracht, steeds meer gestript tot de essentie van het dansende lichaam in een maillot en ritmische muziek, gaat het gezelschap met ‘Spartacus’ terug naar de theatraliteit van het klassieke ballet. Het stuk gaat al een halve eeuw mee, maar voelt vandaag bijna als een rebelse tegenbeweging ten opzichte van het naaktere hedendaagse ballet en toont de vele gezichten die dans nog steeds heeft, al legt het de interpretatie, die verdergaat dan de legende, wel volledig in handen van het publiek.

Of het stuk nu werkelijk een meerwaarde kan vinden in een hedendaagse context, valt te betwisten, maar de meesterlijke uitvoering is zonder twijfel indrukwekkend. 

Details Podium
Choreografie: Joeri Grigorovitsj
Muziek: Aram Katsjatoerian
Libretto: Joeri Grigorovitsj
Naar de gelijknamige novelle van: Raffaello Giovagnoli
Ideeën uit het scenario van: Nikolai Volkov
Decor en kostuums: Simon Virsaladze
Belichting: Alexey Perevalov
Instudering: Ruslan Pronin, Oxana Tsvetniskaya
Balletmeesters: Christiane Marchant, Olivier Patey, Gabor Kapin
Coördinatie productie: Olivier Patey
Muzikale leiding: Karen Durgaryan
Koorleiding: Edwig Abrath
Copyright affichebeeld: Altin Kaftira
Copyright foto: Filip Van Roe
Productie: Ballet Vlaanderen
Muzikale uitvoering: Brussels Philharmonic
Datum opvoering:
2017-01-27 00:00:00
Datum premiere:
27/01/2017 u