Anne Teresa De Keersmaeker, 'Early works'

Van repetitie tot artistiek eindproduct: een totaalervaring

Bij sommige mensen staan ze al een aantal dagen klaar in de gang: de opgepoetste ballerina’s. Bij de inzet van het nieuwe jaar hoort immers traditioneel een dansje. Zelfs de meest stramme exemplaren begeven zich na verloop van tijd (en inname van ettelijke deciliters alcohol) naar de dansvloer om het beste van zichzelf - of wat daar van overblijft - tentoon te spreiden. Onder degenen die voor kerst de prachtige, bij Cinéart uitgegeven, vierdelige dvd-box met de vroege werken van choreografe Anne Teresa De Keersmaeker cadeau hebben gekregen, zullen er echter zijn die zich zonder schuldgevoel thuis verschansen achter hun televisietoestel om deze historische bundeling van vijf creaties in een zucht uit te kijken. Zoals men beweegt bij De Keersmaeker, wordt er bij de start van het nieuwe jaar immers nergens geswingd noch gewalst.

Volgens De Keersmaeker zelf kan er geen twijfel over bestaan dat ook haar oudere werk vandaag nog actueel is. Ze heeft de voorbije jaren nooit heropvoeringen in de weg gestaan en ook haar recreaties doen het internationaal erg goed. Zo is het veelbetekenend dat ‘Fase: four movements to the music of Steve Reich’ deze zomer nog werd opgevoerd in het Londense Tate Modern. Deze minimalistische, bijna een uur durende danssolo kan je in deze uitgave tevens ontdekken. Om het belang van De Keersmaekers choreografie in te zien, is het essentieel te begrijpen in welke staat de dans als genre verkeerde in de vroege jaren tachtig. Het is niet moeilijk om dan in te zien dat heel wat choreografen vandaag de erfenis van De Keersmaeker uitdragen. Ze kiezen steevast voor minder evidente muziek en abstractere patronen, die het destijds gedeeltelijk gevulgariseerde genre opnieuw tot kunst verhieven.

Bij het bekijken van een dans- of performanceregistratie is het cruciaal dat er in de montagekamer juiste keuzes worden gemaakt. Zin voor detail mag niet ten koste gaan van het grotere geheel en vice versa. De ritmiek van De Keersmaekers danstaal komt erg krachtig tot uiting in haar ‘Rosas danst Rosas’ uit 1983. Regisseur Thierry De Mey heeft daar oog voor en legt de dynamiek van de voorstelling perfect vast. Zijn regie is nooit overdadig, eerder het tegendeel: ze laat een hypergeconcentreerde en toch erg natuurlijk ervaring toe.

Wolfgang Kolb trok voor ‘Hoppla!’ dan weer naar de universiteitsbibliotheek Henry Van de Velde in Gent, waar hij op een groot speelvlak twee creaties op muziek van Béla Bartók filmde. De livemuziek zorgt hier voor een sfeerverhogend element en stimuleert de kijker bovendien om na te gaan hoe De Keersmaeker de expressieve middelen die Bartók gebruikt verder uitbreidt of juist erg sensitief transponeert naar de choreografie.

Tot slot is er, naast een heleboel interessante extra’s waarin onder andere de maakster zelf aan het woord komt, de documentaire ‘Répétitions'. Ze gaat over het creatieproces dat geleid heeft tot ‘Elena’s aria’. Niet het eindproduct, maar het ontstaan van de hele emotionele lading rondom de choreografie komt in de documentaire aan bod. Het is fantastisch om ook dit aspect van het kunstenaarschap belicht te zien en het work in progress stukje bij beetje te voelen groeien.

Heeft ‘Early works’ er alle schijn van uitsluitend interessant te zijn voor liefhebbers van De Keersmaeker? Neen, want per slot van rekening is een duurzame bundeling van vier voorstellingen voor de prijs van één een ideale opstap om het oeuvre van deze choreografe (al dan niet van binnenuit) te leren kennen.

Details Podium-DVD
Van repetitie tot eindproduct: een totaalervaring
Choreografie: Anne Teresa De Keersmaeker
Stills uit films van: Thierry De Mey, Marie André, Wolfgang Kolb
Verschenen bij: Cinéart
Location:
Niet van toepassing