Alain Platel, Fabrizio Cassol & les ballets C de la B, ‘Requiem pour L.’

Dood doet leven

Berlijn. Het Denkmal für die ermordeten Juden Europas. Een monument waarin geometrische figuren de suggestie van ontelbare grafzerken oproepen. Tussen die kille meetkunde ontstaat echter een plek voor de levenden. Wat je noemt: Lebensraum.

Vandaag, ruim een decennium na de inwijding, hebben de Duitsers het gedenkteken in de vitale anatomie van hun hoofdstad opgenomen. En net een miniatuurversie van die metaforische constructie maakt het decor uit van ‘Requiem pour L.’, Alain Platels artistieke onderzoek naar rituelen die de overgang tussen leven en dood markeren.

Na ‘VSPRS’ en ‘pitié!’ reikt Platel opnieuw de hand naar componist Fabrizio Cassol, die voor de gelegenheid met Mozarts requiem aan de slag gaat. Anders dan in zijn hertalingen van Monteverdi en Bach verplaatst Cassol de context van Mozarts partituur niet louter van een klassiek landschap naar de jazz. De ambitie van zijn arrangement ligt deze keer immers in het bereiken van een universele muzikale uitdrukkingsvorm, een taal waarin de Westerse traditie en de Afrikaanse overlevering elkaar vanzelfsprekend ontmoeten.

De resultante is alleszins geen idiomatische gemene deler waarin de muzikanten zich stuk voor stuk ontheemd voelen. Wel integendeel. Ondanks de ongewone smeltkroes van harmonische, ritmische en stilistische principes voelt Cassols spreekwoordelijke dialect aan als een natuurlijk rendez-vous tussen diverse continenten. Bijzonder is bovendien dat elk lid van het ensemble zijn eigen identiteit ten volle kan bewaren. De partituur is met andere woorden een broeikas van persoonlijke en culturele karakteristieken, die dankzij de onderlinge kruisbestuiving alleen maar aan betekenis en gevoelsmatige impact winnen.

Weliswaar zijn bepaalde stukken duidelijk ontleend aan Mozart, afgewisseld met passages die onmiskenbaar deel uitmaken van de Afrikaanse folklore. Daartussen laat Cassol echter een nog onbekende eenheid geboren worden, een symbiotische verbond waarbinnen alle leden van het ensemble het integrale spectrum van hun emoties kunnen ventileren. Wanneer het collectief in de finale op het Latijnse woord ‘nobis’ een modern koraal inzet, lijkt het ontstaan van een nieuwe gemeenschap een voldongen feit. Platel voegt er een uitbundige groepschoreografie aan toe, waardoor het intermenselijke pact zich ook vormelijk manifesteert.

Waar is echter Platels fragiele esthetica gebleven? Door zich te bevrijden van de dogma’s van de hedendaagse Westerse dans, probeert de choreograaf net als de componist een rite vorm te geven voorbij de cultureel dominante denkkaders. In tegenstelling tot het evenwichtige muzikale amalgaam slaat de balans visueel door naar Afrikaanse invloeden. Dat verruimt de thematische beleving van de opvoering, want anders dan in het Europese erfgoed katalyseert de confrontatie met een stervende op het Afrikaanse vasteland een omarming van het leven. Weemoed en vreugde liggen er in de gebruiken die met het overlijden gepaard gaan ongewoon dicht bij elkaar. Afscheidsrituelen laten er zich dus als vieringen van leven begrijpen.

Die paradox zit prachtig in Platels scènebeeld vervat. Achter een overwegend gonzende bühne projecteert de regisseur een stervende vrouw, waarbij de traagheid en de intimiteit van haar zieltogen in schril contrast staan met de energie op de planken. Die onrijmbare confrontatie is onvergetelijk en hartroerend. Desalniettemin heeft de opvoering na verloop van tijd te lijden onder zijn rudimentaire vorm. Mag dans nog dans zijn?

Details Podium
Dood doet leven
Muziek: Fabrizio Cassol
Regie & scenografie: Alain Platel
Dirigent: Rodriguez Vangama
Van & met: Rodriguez Vangama, Boule Mpanya, Fredy Massamba, Russell Tshiebua, Nobulumko Mngxekeza, Owen Metsileng, Stephen Diaz/Rodrigo Ferreira, Joao Barradas, Kojack Kossakamvwe, Niels Van Heertum, Bouton Kalanda, Erick Ngoya, Silva Makengo, Michel Seba
Dramaturgie: Hildegard De Vuyst
Video: Simon Van Rompay
Camera: Natan Rosseel
Ontwerp licht: Carlo Bourguignon
Ontwerp geluid: Carlo Thompson
Foto's: Chris Van der Burght
Productie: les ballets C de la B, Festival de Marseille, Berliner Festspiele
Copresentatie: La Monnaie | De Munt
Location:
De Munt
Datum opvoering:
2018-02-13 00:00:00
Datum premiere:
18/01/2018 u