Zuidpool-driedaagse in Gent

Nieuwe teelaarde voor de traditie

Het is spijtig, maar het is niet anders: wie nooit de verplaatsing maakt naar een stad buiten Gent om zich op theatervlak bij te schaven, loopt jaarlijks een pak excellente voorstellingen mis. Een heel aantal ensembles uit Antwerpen maken echter geregeld de oversteek naar Oost-Vlaanderen, maar op een paar dagen tijd een staalkaart van verschillende creaties van een specifiek gezelschap kunnen aanschouwen, is een uitzonderlijke gelegenheid. In geval van Theater Zuidpool loopt de toeschouwer overigens niet het gevaar drie avonden op rij meer van hetzelfde te zien te krijgen, want het collectief trekt enerzijds de kaart van tekst en anderzijds de kaart van muziek. Soms komen die harmonisch samen, soms bewaart één van beide het overwicht. Zowel muzikaal als vormelijk-interpretatief denken de makers echter altijd weer een volledig nieuwe formule uit. De vier voorstellingen die dit seizoen in de Gentse Minardschouwburg te zien zijn, illustreren het.

Met het rauwe ‘Macbeth’ zijn Jorgen Cassier, Sofie Decleir, Tijs Delbeke/Arne Leurentop, Femke Heijens, Mauro Pawlowski/Sjoerd Bruil en Koen Van Kaam nu al sinds 2010 onderweg. Waar ook in Vlaanderen, overal stond het publiek te kijken van de muzikale oerkracht die aan Shakespeare’s poëzie werd gekoppeld. Ook de pers liet zich quasi zonder uitzonderingen laaiend enthousiast uit over de voorstelling. Onze recensent schreef: ‘Rauwe rock, partybeats en country vermengen zich met de bevlogen expressie van de acteurs. Het samenspel is haarfijn. Ze staan er als één groep en brengen de muzikale poëzie van Shakespeare helemaal tot leven. Deze ‘Macbeth' toont hoe je de grenzen van theater kan verleggen zonder vergezochte concepten te hanteren.’ Als dat niet tot de verbeelding spreekt, wat dan wel?

Met ‘Opus XX’ mag Sofie Decleir morgen (donderdag 21 januari) alleen de scène op, in een productie die al van december 2009 dateert. Gebaseerd op het boek ‘Europeana, een zeer korte geschiedenis van de twintigste eeuw’ van Patrik Ourednik neemt de actrice het publiek mee op reis doorheen die eeuw van vooruitgang en verschrikking. Het is die verwarrende mix die haar als vertelster evenzeer voor verbijstering plaatst. Toch meet Decleir zich een onnavolgbare perfectie aan, een totale beheersing van de tekst, van een orde zoals die maar zelden op onze podia te zien is. Opnieuw regende het superlatieven bij pers en publiek. Onze recensente liet indertijd bijvoorbeeld het woord ‘magistraal’ vallen. Een etiket dat een voorstelling niet snel krijgt op gekleefd, dat spreekt.

Op vrijdag 22 januari is het alweer tijd voor Shakespeare. Echter niet zijn toneelwerk, maar diens sonnetten. Hoezo? Jorgen Cassier, die ook in ‘Macbeth’ een stevige hand had in de muziek, benadert de ambacht van het genie alsof het materiaal betreft voor een singer-songwriter. De poëzie ondergaat een transformatie en tekst wordt muziek, simple as that. In de sonnetten is Shakespeare zich extreem bewust van de welluidendheid van zijn Engels. Het zijn verzen die pas in vol ornaat schitteren wanneer ze worden voorgedragen. Dacht ook Robert Wilson er niet zo over toen hij ettelijke jaren geleden ditzelfde materiaal naar de bühne bracht? Jorgen Cassier maakt van de ‘Shake-speares sonnets’ een intiem kleinood. Met kleine vondsten en lumineuze muzikale ideeën creëert Cassier een op en top hedendaagse context voor deze eeuwenoude klassiekers.

Daags nadien, op zaterdag 23 januari, mag Jorgen Cassier trouwens weer aantreden, deze keer in gezelschap met Koen van Kaam. Sinds de première in oktober 2014 krijgen de Belgische en Nederlandse zalen geen genoeg van ‘Al te luide eenzaamheid’, een voorstelling op tekst van Bohumil Hrabal. Koen van Kaam kruipt in de huid van een behoeder van de letteren, iemand die nog weet wat ware liefde voor literatuur en lectuur betekent. Dat de woorden van de Tsjechische auteur ook vandaag nog verrassend actueel in de oren klinken, is verrassend en ontwrichtend. Toch is de bewerking van Hrabals prachtige novelle veel meer dan een aanklacht. Het is een creatie die herinnert aan wat ons allemaal naar romans of bij uitbreiding naar het theater lokt. Het is een ode aan taal als instrument, aan de mens als moreel wezen, aan kunst als mogelijkheid tot verheffing. Wees gerust: dit zijn grote woorden voor een voorstelling met een klein hart. En: een grote betekenis. Kortom sluit Theater Zuidpool zijn driedaagse in Gent af met een opvoering die absoluut aanbeveling verdient.

Copyright foto’s: Raymond Mallentjer (1), Koen Broos (2) & Wendy Marijnissen (3-4)