Wim Vandekeybus & Ultima Vez, 'TrapTown'

Gevangen in het verhaal

Kan je vandaag zelf een mythe verzinnen? Choreograaf Wim Vandekeybus en zijn gezelschap Ultima Vez proberen het met de nieuwe dansvoorstelling ‘TrapTown’. De krachtige choreografie en de speelse scenografie kunnen de voorstelling helaas niet redden: door het slappe verhaal krijgt ‘TrapTown’ de allure van een flauwe sciencefictionfilm.

Vandekeybus schreef samen met Pieter De Buysser een soort ‘archetype’ van het mythegenre vol stereotypes en zonder diepgang. Volk één, de ‘Mythriciërs’, wordt onderdrukt door volk twee, de ‘Odinezen’. De Odinese held Marduk wil samenspannen met de Mythriciërs om te revolteren tegen de burgemeester, tevens zijn eigen vader. Zo wil Marduk de schuld van zijn voorouders incasseren. Hij haalt de lijken van Mythriciërs uit het ziekenhuis zodat ze ‘rechtmatig begraven kunnen worden’: een vleugje 21eeeuw en een vleugje Antigone. Adaptaties kunnen prima werken, maar dit ruikt naar heiligschennis.

De voorstelling begint nochtans veelbelovend. Op de achterwand wordt een zwart-witfilm geprojecteerd: TrapTown is geen gewone stad, maar een labyrint. De bewoners spelen, werken of rennen in een slijkerig doolhof. De projectie wordt vervormd door allerlei trapconstructies op de scène zelf, een scenografie van het architectenduo Gijs Van Vaerenbergh. In ValStad kunnen konijnen praten en slokken mysterieuze verdwijngaten delen van de stad op. Aardse personages met gevlochten haren dansen met en rond elkaar. Vandekeybus schetst een fantasierijk universum.

Maar dan loopt het mis. Wanneer de labyrintische beelden afgewisseld worden met een drummende Trixie Whitley, bevinden we ons plots in een artsy fartsy videoclip. De zangeres schreef de muziek samen met de Brusselse band Phoenician Drive, maar haar aanwezigheid in de film voelt geforceerd. Het wordt ronduit absurd wanneer er tussen Whitleys personage en Marduk een romance ontpopt en ze in het luchtledige rond elkaar zweven. “You have to fight for what is right,” fluistert ze hem toe. Vanaf dat moment volgt het ene cliché het andere op.  

Deze ‘mythe van de toekomst’ krijgt een onbehaaglijk educatief kantje. Het lijkt alsof Ultima Vez aan een kinderpubliek uitlegt wat het begrip macht betekent. De Odinezen waren zo slim om hun grondstoffen te verkopen terwijl de Mythriciërs die gewoon uitdeelden: aha, het kapitalisme. Onderdrukking beelden de performers uit door anderen beleefdheidsmanieren aan te leren. Kan het nog explicieter?  

Zoals het een echte sci-fi betaamt, eindigt het allemaal –spoiler alert- in één grote apocalyps. ‘TrapTown’ lijkt wel een waarschuwing. De heersende Odinezen zijn zich van geen kwaad bewust: “de Mythriciërs willen toch ook in onze muziekscholen, ze willen toch ook deelnemen aan onze wetten?” Van Belgisch-Congo tot de Spaanse conquistadores: elke onderdrukker zou die zinnen kunnen gezegd hebben. Komt onze apocalpys eraan of is de wereld al tot zijn einde gekomen?

In tegenstelling tot het povere verhaal, kan de typische, lichamelijke danstaal van Vandekeybus wel boeien. Al vanaf het begin van zijn carrière in de jaren ‘80 vormen dieren een grote inspiratiebron, ook in ‘TrapTown’ zien we een levendige, strijdvaardige choreografie. De dansers bewegen als gewiekste krijgers over de scène, de choreografie lijkt wel een gestileerde gevechtsport. Zowel in duo’s als in groep beweegt Ultima Vez in een krachtdadig geheel. Jammer dat de dans zo vaak in dienst staat van de tekst.

Net als de danstaal is ook de combinatie met film niet nieuw. Video en dans hangen geregeld samen in Vandekeybus’ voorstellingen, hij creëerde ook al de langspeelfilm Galloping Mind. In ‘TrapTown’ weerspiegelt het doolhofaspect ook in de montage en de cameravoering van de beelden. Vandekeybus gebruikt een steadicam, zet twee scènes boven elkaar of kiest voor geometrische vormen als kader. Personages stappen uit beeld en op het podium of andersom. Voortdurend communiceren de performers met mensen in de film. De ontzaglijke burgemeester in close-up staat zo in scherp contrast met de kleine, kwetsbare lichamen op scène. Puur vormelijk zit ‘TrapTown’ vol knappe vondsten. 

Vandekeybus houdt vast aan zijn lichamelijke dansstijl en zijn voorliefde voor film. Zelf een nieuwe mythe schrijven, bleek echter te ambitieus. ‘TrapTown’ wil ons vertellen dat we moeten breken met de klassieke machtsverhoudingen. Het verhaal mist echter ‘body’, waardoor de voorstelling afdoet als een bleke versie van ‘The Hunger Games’. Laat de dans maar voor zich spreken.

Copywright foto's: Danny Willems